Köpeklerde Kulak Enfeksiyonu Nasıl Anlaşılır?

Köpeğinin kulağını kaşıdığını gören çoğu kişi aynı şeyi düşünüyor: kulak enfeksiyonu. Bazen doğru, ama kulak enfeksiyonu tek bir hastalık değil. Kulakta bakteri de üreyebiliyor, maya da; ikisi birlikte de olabiliyor ve tedavileri aynı değil.

Bu yazı iki soruyu ayırıyor: kulakta bir sorun olduğunu nasıl anlarsınız, ve o sorunun ne olduğunu kim nasıl belirler.

Belirtiler kulakta başlamayabilir

En görünür belirti kaşıma ama tek belirti o değil. Köpekler rahatsızlığı çoğu zaman kulağa dokunarak değil, başını sallayarak ya da bir tarafa eğerek gösteriyor. Bazıları kulağını hiç kurcalamıyor, sadece dokunulmasına izin vermiyor.

• Başını sürekli sallamak ya da bir tarafa eğik tutmak
• Kulağı pati ya da zemine sürtmek
• Kulaktan koku gelmesi
• Kulak kepçesinin içinde kızarıklık, ısı artışı
• Koyu renkli ya da akışkan bir akıntı
• Kulağa dokunulunca çekilme, sızlanma

Bu maddelerden birkaçı birlikte görülüyorsa mesele kaşıntının ötesine geçmiş demektir. Tek başına ara sıra kaşıma her köpekte olur; süreklilik ve koku ayırt edici olan.

Kulakta ne ürediği tedaviyi belirliyor

Sırbistan’da kulak iltihabı belirtisi gösteren 60 köpekle yapılan bir çalışmada, alınan örneklerin 53’ü etken açısından pozitif çıkmış. Bunların 40’ında bakteri bulunmuş; en sık görülen *Staphylococcus pseudintermedius*, ardından *Pseudomonas aeruginosa* ve *Proteus* türleri gelmiş. Aynı çalışmada tek maya etkeni olan *Malassezia pachydermatis* ise 36 örnekte saptanmış.

Buradaki asıl bilgi sıralama değil, şu: aynı belirtinin arkasında bakteri de olabiliyor maya da, ve bir örnekte ikisi birden bulunabiliyor. Dışarıdan bakıp hangisi olduğunu söylemek mümkün değil.

Ne aranıyor	Neyle bakılıyor	Ne değiştiriyor
Maya var mı	Mikroskop	Antibiyotik değil antifungal gerekebilir
Bakteri var mı	Mikroskop, kültür	Etkene göre ilaç seçimi
Hangi antibiyotik işe yarıyor	Duyarlılık testi	Yanlış ilaçla süre kaybını önlüyor
Kulak zarı sağlam mı	Otoskop	Kulağa ne verilebileceğini belirliyor

Artan antibiyotik direnci kararı zorlaştırıyor

Aynı çalışma antibiyotik duyarlılığına da bakmış. Bulgular arasında dikkat çeken şu: penisilin ve amoksisiline karşı yüksek direnç hem gram pozitif hem gram negatif bakterilerde yaygın bir bulgu olmuş. Araştırmacılar sonucu açıkça bağlıyor: yalnız kulak iltihabında değil, mümkün olan her hastalıkta laboratuvar testiyle etken ve duyarlılık belirlenmeli; aksi hâlde antibiyotik direnci artıyor.

Bu, evde bir sonuç doğuruyor: elde kalan eski antibiyotiği kullanmak yalnızca işe yaramama riski taşımıyor, direnç sorununu büyütüyor. Geçen seferki ilaç bu seferki etkene karşı etkili olmayabilir.

Tekrarlıyorsa sebep kulakta olmayabilir

Kulak iltihabı düzelip düzelip tekrarlıyorsa, arkasında sürekli bir zemin olabiliyor. Alerji, kulak yapısı, sudan sonra kalan nem, kulak kanalındaki tüy yoğunluğu ve dış parazitler bu zemini hazırlayan başlıklar arasında. Dış parazitler için ayrıntı iç ve dış parazit yazısında; oradaki mantık köpekler için de benzer işliyor.

Tekrarlayan bir tabloda tedaviyi her seferinde baştan denemek yerine, zemini bulmak gerekiyor. Bu da kayıt tutmayı gerektiriyor: ne zaman başladı, ne verildi, ne kadar sürdü, ne zaman tekrarladı.

Uygulama tarafında bu kaydı tutmak için Veterito’yu kullanabilirsiniz; hatırlamak yerine bakmak, tekrarlayan bir tabloda fark yaratıyor.

Kulak yapısı bazı ırklarda riski artırıyor

Kulak kanalının biçimi ve havalanması, sorunun ne sıklıkta tekrarladığında rol oynuyor. Bu artık tahmin değil, ölçülmüş bir şey: Royal Veterinary College’ın VetCompass programı kapsamında Birleşik Krallık’ta birinci basamak veteriner bakımı alan 22.333 köpeklik rastgele bir örneklem incelenmiş.

Çalışmada kulak iltihabının bir yıllık görülme sıklığı %7,30 çıkmış. Yani her yüz köpekten yedisinden fazlası tek bir yıl içinde bu tanıyı almış. En yüksek iki risk etkeni ise ırk ve kulak duruşu olarak bulunmuş.

Dik kulaklı ırklarla karşılaştırıldığında sarkık kulaklı ırklarda 1,76 kat, V biçiminde düşük kulaklı ırklarda 1,84 kat daha yüksek olasılık bildirilmiş. Irk düzeyinde ise Basset Hound 5,87 kat, Chinese Shar Pei 3,44 kat, Labradoodle 2,95 kat, Beagle 2,54 kat ve Golden Retriever 2,23 kat daha yüksek olasılık göstermiş; Chihuahua, Border Collie, Yorkshire Terrier ve Jack Russell Terrier ise daha düşük olasılık göstermiş.

Kanalda tüy yoğunluğu fazla olan köpeklerde hava akışının azalması da aynı yönde işliyor.

Bu bir kader değil, bir bakım planı meselesi. Çalışmanın kendi sonucu da bu yönde: yatkın ırkların bilinmesi, hekimlerin koruyucu bakım önerilerini temkinli ve az zarar veren bir çerçevede vermesini kolaylaştırıyor. Riskli yapıdaki bir köpekte kulak, sorun çıkmasını beklemeden düzenli aralıklarla kontrol ediliyor; kontrol etmek temizlemek anlamına gelmiyor, bakmak anlamına geliyor.

• Sarkık kulakta kanal daha kapalı, nem daha uzun kalıyor
• Kanalda yoğun tüy hava akışını azaltıyor
• Yüzen köpekte sudan sonra kalan nem risk yaratıyor
• Sık banyoda kulağa su kaçması sıklıkla atlanıyor
• Alerjisi olan köpekte kulak ilk belirti veren yer olabiliyor

Tedavi yarıda bırakılınca ne oluyor

Kulak iltihabında belirtiler tedavinin ilk günlerinde hızla azalıyor. Bu, tedavinin bittiği anlamına gelmiyor. Rahatlama görüldüğü anda ilacı kesmek, en sık yapılan ve en çok tekrara yol açan hata.

Yarım kalan tedavi iki sonuç doğuruyor. Birincisi, azalmış ama tamamen ortadan kalkmamış etken kısa sürede yeniden çoğalıyor. İkincisi, eksik doza maruz kalan bakteri direnç geliştirmek için en elverişli ortamı buluyor. Yukarıda anlatılan direnç tablosunun evdeki karşılığı tam olarak bu.

Bu yüzden hekim bir kontrol randevusu veriyor. O randevu, "iyi görünüyor mu" sorusundan fazlasını yapıyor: kulak yeniden bakılıyor ve etkenin gerçekten temizlenip temizlenmediği değerlendiriliyor.

Ne zaman beklemeden gidilir

Bazı bulgular “bir iki gün bakalım” demeye uygun değil:

• Denge bozukluğu, dönme, göz kaymaları
• Kulaktan kanlı ya da kötü kokulu akıntı
• Kulak kepçesinde ani şişlik
• Belirgin ağrı: dokundurmama, iştahsızlık
• Belirtilerin iki günden kısa sürede hızla artması

Bu bulgular iç kulağın ya da kulak zarının işin içine girdiğini düşündürüyor ve bekleme kararı burada bir seçenek değil.