KEDİ

Siyam Kedisi: Özellikleri ve Bakımı

Siyam kedisi kısa tüylü, mavi gözlü, çok sesli ve insana bağlı bir ırk. Renk noktalarının nedenini, huyunu, bakımını ve sağlık konularını anlatıyoruz.

Perdenin arkasından bakan mavi gözlü Siyam kedisi

Siyam kedisi, uzun ince vücutlu, kama biçimli başlı, mavi badem gözlü ve kısa tüylü; insanlarla iletişimi çok güçlü ve yakınlık isteyen bir kedi ırkıdır. Yüzü, kulakları, bacakları ve kuyruğu gövdesinden koyu renklidir. Bu yazıda ırkın kökenini, görünüşünü, renk noktalarının neden oluştuğunu, huyunu, tüy bakımını ve ırkta bilinen sağlık konularını bulacaksınız.

Bilgilerin bir kısmı Cat Fanciers' Association'ın (CFA) ırk sayfasından, bir kısmı hakemli veteriner çalışmalarından geliyor. Sağlık konusunda hakemli çalışmaların söylediği, CFA'nın söylediğinden ayrı tutuldu. Bir kedinin sağlığıyla ilgili her kararda veteriner hekimin muayenesi esastır.

ÖzellikSiyam kedisi
TüyKısa, ince dokulu, parlak, vücuda yatık
Baş ve kulakKama biçimli baş, çok büyük ve sivri kulaklar
GözMavi, badem biçimli
Huyİletişimi güçlü, sesli; yakınlık ve ilgi ister
Renk noktalarıSeal, çikolata, mavi ve lila
Tüy bakımıTüy döker; düzenli tarama gerekiyor

Siyam kedisi nereden geliyor?

CFA'ya göre bu kediler ilk kez Tayland tarihinin Ayutthaya döneminde (1350-1767) yazılmış bir kedi şiirleri derlemesinde belgelendi. Irk 1878'de Bangkok'taki Amerikan konsolosu tarafından Başkan Rutherford B. Hayes'e hediye edilen "Siam" adlı kediyle Amerika'ya ulaştı ve 1906'da CFA kurulduğunda tanınan ilk ırklar arasında yer aldı.

Başlangıçta tek renk seal noktaydı. Mavi nokta 1934'te, çikolata nokta 1952'de, lila nokta 1955'te CFA tarafından tanındı. CFA, Siyam için izin verilen başka bir ırkla çiftleştirme (outcross) bulunmadığını da belirtiyor.

Görünüşü nasıl olmalı?

CFA standardı ideal Siyam'ı orta boyutlu, zarif, ince uzun hatlı, çevik ama kaslı bir kedi olarak tarif ediyor. Baş burundan kulak uçlarına kadar düz çizgilerle uzanan bir üçgen oluşturuyor, kulaklar iri ve tabanı geniş, gözler badem biçimli ve mavi. Standart, vücudun ne gevşek ne de kemikli görünmesini, kedinin şişman olmamasını istiyor.

CFA, 1950'lerde ırka talep çok artınca daha yuvarlak başlı, daha ağır kemikli ve soluk gözlü kedilerin üretildiğini, ancak sergi kedilerinin özgün görünüşünün hiç değişmediğini yazıyor.

Renk noktaları neden oluşuyor?

Siyam'ın tanınmış rengi sıcaklığa duyarlıdır: pigment kulak, kuyruk ve pati gibi vücudun uç bölgelerinde oluşuyor ve yüzde bir "maske" meydana getiriyor. Kaliforniya Üniversitesi Davis Veteriner Fakültesi'nden Lyons ve ekibinin 2005 tarihli çalışması bu görünümü tirozinaz (TYR) geninde bir değişikliğe bağladı. 200'den fazla kedinin incelendiği çalışmada Siyam görünümlü tüm kediler bu değişiklik için homozigottu.

Aynı çalışmada Burmese görünümü daha az sıcaklığa duyarlı ayrı bir değişikliğe bağlandı; bu görünümde gövdede daha fazla pigment bulunuyor. Siyam kedileri yaşlandıkça genellikle koyulaşıyor, bu yüzden yaşlı bir kedide gövde rengi gençliğine göre koyu olabiliyor. Nokta rengiyle gövde rengi arasındaki fark ise belirgin kalmalı.

Huyu ve ilgi ihtiyacı

CFA, Siyam'ı insanlarla iletişim kurma becerisi çok yüksek bir ırk olarak tarif ediyor. Kedi isteklerini beden diliyle ve geniş bir ses dağarcığıyla anlatıyor. Aynı sayfaya göre Siyam evin en sıcak yerine gidiyor ve bu çoğunlukla sahibinin kucağı oluyor; ayrıca yoğun bir yakınlık ve ilgi ihtiyacı var, sahibi kendine zaman ayırdığında yüksek sesle itiraz etmesi bekleniyor.

Bu nedenle uzun saatler evde yalnız kalacak bir kedi için ırk seçiminde dikkatli düşünmek gerekiyor. CFA, Siyam'a en iyi arkadaşın bir insan ya da başka bir Siyam olduğunu, yine de birçoğunun diğer evcil hayvanlarla yakın dostluk kurduğunu belirtiyor. Yalnız kalma süresi için kedi kaç gün yalnız kalabilir yazısına bakılabilir.

Irk doğası gereği konuşkan olsa da miyavlamada belirgin bir artış ya da değişiklik, ırktan bağımsız olarak kontrol gerektirebilir. Genel nedenler kediler neden çok miyavlar yazısında anlatılıyor; huy değişikliği olan kedinin veteriner hekime gösterilmesi gerekiyor.

Tüy bakımı

Kısa tüylü olmak bakımsız olmak anlamına gelmiyor. CFA, Siyam'ın tüy döktüğünü ve dökülmeyi azaltmak için düzenli tarama gerektiğini yazıyor. Özel bir araç da gerekmiyor: eller ıslatılıp tüyün üzerinden kuruyana kadar okşanınca ölü tüyler alınıyor, isteğe bağlı olarak lastik fırça da kullanılabiliyor. Sergilenmeyen Siyam'ın banyoya ihtiyacı olmuyor.

Irkta bilinen sağlık konuları

CFA'ya göre çoğu Siyam sağlıklı, ancak ırkta iki konu üzerinde çalışılıyor: ilerleyici retina atrofisi (PRA) ve amiloidoz. PRA körlüğe yol açabilen, çekinik bir genle ilişkili ve gen testiyle saptanabilen bir durum; amiloidoz ise karaciğer sorunlarına yol açıyor ve sorumlu genler hâlâ araştırılıyor.

Hannover Veteriner Hekimliği Üniversitesi'nden Struck ve ekibi 2020'de Siyam ve Oryantal kedilerde amiloidozun ölümcül bir durum olduğunu ve klinik belirtilerin genellikle 1 ile 7 yaş arasında görüldüğünü yazdı. 17 kedilik soyağacı verisi, durumun ailesel olduğunu gösterdi. Çalışmada karaciğer ve tiroid bezinde birikim saptandı.

Göz konusunda Glaze'in 2005 tarihli derlemesi, Persian ve Burmese ile birlikte Siyam'ın da doğuştan ve kalıtsal göz anomalileriyle tekrar tekrar ilişkilendirilen ırklar arasında olduğunu belirtiyor. İsveç'te 1999-2006 arasında hayat sigortalı kedilerle yapılan bir çalışmada ise Persian ve Siyam gruplarında genel ölüm oranı bazı ırklardan yüksek bulundu. Bu, sigortalı ve ağırlıkla safkan bir kedi topluluğuna ait bir bulgu; her Siyam için geçerli bir öngörü sayılmaz.

Sağlık tablosunda iyi bir bulgu da var: Londra Kraliyet Veteriner Koleji'nden Crossley ve ekibi, tek bir veteriner fakültesi hastanesine başvuran, 10 yaş ve üzeri 4.705 kedide Siyam'ın hipertiroidi (tiroid fazla çalışması) riskinin evcil kısa tüylülere göre daha düşük olduğunu buldu (olasılık oranı 0,27). Bu, tiroid hastalığından muaf olmak anlamına gelmiyor.

Yavru alırken neye bakılmalı?

CFA, yavrunun soyunda amiloidoz öyküsü olup olmadığının üreticiye sorulmasını öneriyor; üreticilerin bu hastalığı gösteren akrabaların soy hatlarını izlediğini de ekliyor. PRA için gen testi yapılabildiği için testin sonucunu ve anne babanın durumunu sormak da makul bir adım.

Yavru alındıktan sonra aşı, parazit ve genel kontrol için veteriner hekime gitmek gerekiyor; yetişkinlikte düzenli kontrol takvimi için kedi ve köpek check-up ne zaman yazısına, kısırlaştırma zamanı için kediler ne zaman kısırlaştırılmalı yazısına bakılabilir. Ayrıca CFA standardı ideal bir Siyam'ın şişman olmaması gerektiğini söylüyor; günlük mama miktarı için kedi günde kaç gram mama yer yazısı yol gösterici.

Kontrol listesi

Yazıyı kapatmadan önce bunları gözden geçirin.

  • Yavrunun soy öyküsü soruldu mu?
  • PRA gen testi sonucu var mı?
  • Evde ilgi gösterecek biri var mı?
  • Tüy tarama düzeni kuruldu mu?
  • Veteriner kontrol takvimi var mı?
  • Göz ve davranış değişimi izleniyor mu?

Sık sorulanlar

01

Siyam kedisi nasıl bir kedidir?

Siyam kedisi insanlarla iletişim kurma becerisi çok yüksek, yakınlık ve ilgiye ihtiyaç duyan bir ırktır. CFA'ya göre isteklerini beden diliyle ve geniş bir ses çeşitliliğiyle belli ediyor. Sahibi ona zaman ayırmadığında yüksek sesle itiraz etmesi bekleniyor.

02

Siyam kedisinin göz rengi nasıl olmalı?

Siyam kedisinin gözleri CFA standardına göre derin ve canlı mavi, badem biçimli olmalıdır. Mavi dışı gözler standartta diskalifiye sebebi sayılıyor. Göz rengi, renk noktaları ve kama biçimli başla birlikte ırkın tanımlayıcı görünümünün parçasıdır.

03

Siyam kedisi neden koyu renk noktalı?

Renk noktaları sıcaklığa duyarlı bir pigment oluşumundan kaynaklanıyor. Lyons ve ekibinin 2005 çalışması bunu tirozinaz genindeki bir değişikliğe bağladı. Pigment kulak, kuyruk ve pati gibi uç bölgelerde yoğunlaşıyor ve yüzde maske oluşturuyor.

04

Siyam kedisi tüy döker mi?

Evet, Siyam kedisi tüy döker. CFA, dökülmeyi azaltmak için düzenli tarama gerektiğini belirtiyor. Islatılmış elle okşamak ya da lastik fırça kullanmak yeterli oluyor. Sergilenmeyen bir Siyam'ın banyoya genellikle ihtiyacı olmuyor.

05

Siyam kedisi yalnız kalabilir mi?

Irkın yakınlık ve ilgi ihtiyacı yüksek olduğu için uzun süre yalnız kalmak ona zor gelebiliyor. CFA en iyi arkadaşın bir insan ya da başka bir Siyam olduğunu yazıyor. Uzun saatler evde kimsenin olmadığı bir yaşam düzeni bu ırk için iyi düşünülmeli.

06

Siyam kedilerinde hangi sağlık sorunları görülür?

Irkta özellikle ilerleyici retina atrofisi ve amiloidoz üzerinde çalışılıyor. Hakemli çalışmalar ayrıca kalıtsal göz anomalileriyle ilişkiyi bildiriyor. Her Siyam bu sorunları yaşamaz; kedide görme, iştah ya da davranış değişikliği fark edilirse veteriner hekime başvurmak gerekiyor.

07

Siyam kedisi yaşlandıkça koyulaşır mı?

Evet, Siyam kedileri yaşlandıkça genellikle koyulaşır. CFA standardı, yaşlı kedilerde gövde renginin daha koyu olabileceğini kabul ediyor; yeter ki nokta rengiyle gövde rengi arasında belirgin bir fark kalsın. Kaynakta bunun için kesin bir yaş verilmiyor.

Kaynaklar

  1. Siamese, 2026. The Cat Fanciers' Association (CFA)
  2. Lyons LA, Imes DL, Rah HC, Grahn RA. Tyrosinase mutations associated with Siamese and Burmese patterns in the domestic cat (Felis catus). Animal Genetics, 2005;36(2):119-126. University of California, Davis, School of Veterinary Medicine. doi: 10.1111/j.1365-2052.2005.01253.x
  3. Struck AK, Klotz D, Hülskötter K, Wohlsein P, Schmitz J, Bräsen JH, Distl O. Complex segregation analysis of familial amyloidosis in Oriental shorthair cats. The Veterinary Journal, 2020;265:105552. University of Veterinary Medicine Hannover, Institute for Animal Breeding and Genetics. doi: 10.1016/j.tvjl.2020.105552
  4. Crossley VJ, Debnath A, Chang YM, Fowkes RC, Elliott J, Syme HM. Breed, Coat Color, and Hair Length as Risk Factors for Hyperthyroidism in Cats. Journal of Veterinary Internal Medicine, 2017;31(4):1028-1034. Royal Veterinary College, University of London. doi: 10.1111/jvim.14737
  5. Egenvall A, Nødtvedt A, Häggström J, Ström Holst B, Möller L, Bonnett BN. Mortality of life-insured Swedish cats during 1999-2006: age, breed, sex, and diagnosis. Journal of Veterinary Internal Medicine, 2009;23(6):1175-1183. Swedish University of Agricultural Sciences, Faculty of Veterinary Medicine and Animal Science. doi: 10.1111/j.1939-1676.2009.0396.x
  6. Glaze MB. Congenital and hereditary ocular abnormalities in cats. Clinical Techniques in Small Animal Practice, 2005;20(2):74-82. Gulf Coast Animal Eye Clinic. doi: 10.1053/j.ctsap.2004.12.011

Bu yazıyı paylaşın