Kedilerde Göz Boyama Testi Nasıl Yapılır? Teşhis ve Tedavi

Kedinin gözü sulanıyor, kısılıyor ya da kedi gözünü patisiyle ovuyorsa hekimin ilk yaptığı işlerden biri gözü boyamak oluyor. Bu basit test, korneada çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük bir yarayı (ülseri) bile birkaç dakika içinde görünür kılıyor ve tedavinin yönünü belirliyor.

Bu yazı testin ne olduğunu, nasıl yapıldığını, sonucun neyi gösterdiğini ve tedavi sırasında neden tekrarlandığını anlatıyor.

Göz boyama testi nedir?

Testin adı kullanılan boyadan geliyor: floresein (flöresein diye de yazılıyor). Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi’ne göre ülser şüphesi, floresein içeren bir göz damlasıyla doğrulanıyor: ülser varsa boya hasarlı dokuya bağlanıyor ve ülserli alanda açıkça görülen yeşilimsi bir renk bırakıyor. Sağlam kornea yüzeyi ise boyayı tutmuyor.

Merck Veteriner El Kitabı floresein boyamasını göz muayenesinin rutin temel testleri arasında, gözyaşı miktarının ölçümü (Schirmer testi) ve göz içi basıncının ölçümüyle birlikte sayıyor. Kedi sahiplerine yönelik bölümü de aynı şeyi sade bir dille söylüyor: küçük ülserleri saptamak için hekim göze özel bir boyanın damlalarını koyabilir.

Test nasıl yapılıyor?

• Önce gözyaşı ölçülüyor; Merck’e göre Schirmer testi göze herhangi bir damla konmadan önce yapılmalı.
• Kültür ya da bazı laboratuvar örnekleri gerekiyorsa onlar da boyamadan önce alınıyor.
• Boya, ıslatılmış bir şerit ya da damla olarak göze değdiriliyor ve göz kırpıldıkça korneaya yayılıyor.
• Fazla boya yıkanıyor; hekim gözü büyütme ve odaklı ışık altında inceliyor.
• Merck’e göre floresein boyaması için göze uyuşturucu damla bile gerekmiyor.

Sıralamanın bir sebebi var. Merck, floresan antikor yöntemiyle incelenecek kornea ve göz zarı örneklerinin boyamadan önce alınmasını öneriyor, çünkü boya bu testte yanlış pozitif sonuca yol açabiliyor. ABCD’nin herpes kılavuzu da virüs izolasyonu örneklerinin boya kullanılmadan önce alınması gerektiğini belirtiyor; PCR için ise boyanın kullanılmış olması sorun oluşturmuyor.

Sonuç ne gösteriyor?

Görülen	Anlamı
Boya tutulmuyor	Kornea yüzeyi sağlam
Sınırlı, boya tutan alan	Yüzeysel ülser
Ağaç dalı gibi ince çizgiler	Herpese özgü dendritik ülser
Derin, çukur görünen ülser	Derin ülser, acil değerlendirme
Boya göz içi sıvısıyla seyreliyor	Kornea delinmiş olabilir (Seidel testi)
Boya burun deliğinde görülüyor	Gözyaşı kanalı açık (Jones testi)

Merck kornea ülserlerini derinliğe göre dörde ayırıyor: yüzeysel, derin, Descemet zarına kadar inen (desmetosel) ve delinmiş ülser. Derinliği doğru tahmin etmek için hekim büyütmeyi, yarık lamba ile odaklı ışığı ve floresein boyasını birlikte kullanıyor. Kornea delinmişse göz içi sıvısının sızıp sızmadığı yine floreseinle, Seidel testiyle kontrol ediliyor. Boyanın burun deliğinde görülmesi ise gözyaşı kanalının açık ve çalıştığını gösteriyor; Merck bunu Jones testi olarak tanımlıyor.

Kedilerde ülserin en sık sebebi herpesvirüs. Cornell’den Thomas Kern en sık sebebin tekrarlayan herpes enfeksiyonu olduğunu söylüyor; Merck de kedilerde yavaş iyileşen ya da tekrarlayan yüzeysel ülserlerde herpesten şüphelenilmesi gerektiğini belirtiyor. ABCD kılavuzu, ağaç dalı biçimindeki ülseri bu enfeksiyon için tanı koydurucu sayıyor. Herpesi ve diğer etkenleri kedilerde göz enfeksiyonu, akıntının sebeplerini ve ne zaman beklemeden gidileceğini kedilerde göz akıntısı yazısında anlattık.

Tedavide boyamanın yeri

Boyama yalnızca teşhis için değil, tedavinin takibi için de kullanılıyor. Merck, kornea iyileşmesinin sık aralıklı muayenelerle izlendiğini ve iyileşmenin, ülserin boyayı tuttuğu alanın giderek küçülmesiyle anlaşıldığını belirtiyor. Bu yüzden kontrol muayenesinde göz yeniden boyanıyor; boya artık tutulmuyorsa ülser kapanmış demek.

Sonuç ilaç seçimini de değiştiriyor. Merck, kortizonlu damlanın ancak korneada ülser yoksa kullanılabileceğini belirtiyor; ABCD de kortizonlu tedavinin herpesvirüsü yeniden harekete geçirebildiğini yazıyor. Cornell, kedinin gözünü kaşıyarak ülseri ağırlaştırmaması için iyileşene kadar koruyucu yaka gerekebileceğini ekliyor.

Kedilerde yüzeysel ülser neden dikkat istiyor?

Cornell’e göre birçok ülser birkaç gün ile bir hafta içinde kendiliğinden kapanıyor; ama hepsi değil. Derin ülserler korneayı delip görme kaybına, hatta gözün kaybına yol açabiliyor. Kedilerde yüzeysel ülserler bile sorunsuz geçmeyebiliyor.

Reynolds ve arkadaşlarının 2026’da yayımlanan çalışması 68 kedideki 71 yüzeysel kornea ülserini geriye dönük inceledi. Ülserlerin %11,3’ünde iyileşme gecikti, %28,2’sinde kornea sekestrumu gelişti ve %12,7’sinde iyileşmeden sonra korneada damarlanma kaldı. Ülser yüzeyinin pamuklu çubukla temizlenmesi sekestrum olasılığını yaklaşık dört kat artırdı; yazarlar kedilerde bu işlemin dikkatle uygulanması gerektiğini vurguladı.

Merck de köpeklerde yavaş iyileşen ülserlerde kullanılan korneaya çentik atma yöntemlerinin (keratotomi), sekestruma yatkınlık yaratabileceği için kedilerde önerilmediğini belirtiyor. Yani kedinin ülseri köpeğinkiyle aynı yolla tedavi edilmiyor; kontrol boyamalarında görülen iyileşme hızı, tedavinin buna göre ayarlanmasını sağlıyor.

Ne zaman göz boyaması gerekir?

Cornell’in saydığı ülser belirtileri, boyamanın ne zaman gerektiğini de gösteriyor: gözün çevresinde iltihap, akıntı, korneada bulanıklık ve parlak ışıktan rahatsız olma. Ülserin sebepleri arasında kavgada alınan tırmıklar, içe dönük kirpikler, göz kapağının altına kaçan bir toz parçası, yakıcı kimyasallar ve enfeksiyonlar var.

• Kedi gözünü kısıyor ya da sık kırpıyor
• Gözünü patisiyle ovuyor ya da yüzünü sürtüyor
• Gözde sulanma, bulanıklık ya da beyaz leke var
• Korneada kahverengi ya da siyah bir leke belirdi
• Kavga, tırmalama ya da göze bir şey kaçma şüphesi var
• Herpes geçmişi olan kedide göz şikâyeti tekrarladı

Özet

Göz boyama testi, korneadaki yarayı görünür kılan, ağrısız ve birkaç dakikalık bir muayene. Ülserin yerini, büyüklüğünü ve derinliğini gösteriyor, herpese özgü dendritik ülseri ayırt ettiriyor ve kortizonlu bir damlanın güvenli olup olmadığına karar verdiriyor. Tedavi sırasında tekrarlanan boyama ise ülserin gerçekten kapanıp kapanmadığını gösteren en basit kontrol.