Köpekler Renkleri Görür mü? Hangi Renkleri Görür?

Köpekler renkleri görür, ama bizim gördüğümüz gibi değil. Kaliforniya Üniversitesi araştırmacılarının 1989 tarihli çalışmasına göre köpeklerin gözünde iki tür renk algılayan koni hücresi var; insanlarda ise üç tür bulunuyor. Bu, köpeklerin mavi ve sarı tonlarını ayırt edebildiği, ama kırmızı ile yeşili birbirinden ayırmakta zorlanabildiği anlamına geliyor.

Aşağıda köpeklerin renk görmesini ölçen çalışmaları, "köpekler siyah beyaz görür" inancının neden yanlış olduğunu, köpek gözünün insana göre hangi konularda zayıf hangi konularda güçlü olduğunu ve oyuncak seçerken bu bilginin nasıl işe yarayabileceğini anlatıyoruz.

	İnsan	Köpek
Renk algılayan koni türü	3	2
Renk görme tipi	Üç renkli	İki renkli
Mavi ve sarı	Ayırt eder	Ayırt edebilir
Kırmızı ve yeşil	Ayırt eder	Karıştırabilir
Loş ışıkta görme	Daha zayıf	Daha güçlü

Köpekler siyah beyaz görmez

Uzun süre köpeklerin dünyayı siyah beyaz gördüğü sanıldı. Kaliforniya Üniversitesi Santa Barbara'dan Jay Neitz, Timothy Geist ve Gerald Jacobs 1989'da Visual Neuroscience dergisinde bunu davranış deneyleriyle sınadı. Üç köpeğin renk görmesi bir dizi ayırt etme deneyiyle incelendi.

Sonuçlar köpek retinasında iki tür koni pigmenti bulunduğunu gösterdi: biri yaklaşık 429 nanometrede, öbürü yaklaşık 555 nanometrede en duyarlı. Araştırmacılara göre bütün renk görme testlerinin sonucu, köpeklerin iki renkli görme yeteneğine sahip olduğu sonucuyla uyumlu. Yani köpekler renk görüyor; yalnızca renk yelpazeleri bizimkinden daha dar.

Köpek hangi renkleri görür, hangilerini karıştırır?

İki tür koni hücresi, köpeğin renk dünyasını iki ana eksene indiriyor: mavi tonları ve sarı tonları. Bu iki uç arasındaki farkları köpek iyi algılayabiliyor. Buna karşın insanların ayrı renkler olarak gördüğü kırmızı, turuncu ve yeşil, köpek gözünde birbirine yakın, sarımsı ya da gri-kahverengimsi tonlar olarak görünebiliyor.

İnsanın gördüğü renk	Köpeğin görebileceği
Mavi	Mavi (iyi ayırt eder)
Sarı	Sarı (iyi ayırt eder)
Kırmızı	Koyu sarımsı ya da kahverengimsi bir ton
Yeşil	Sarımsı ya da grimsi bir ton
Mor	Maviye yakın bir ton

Bu tablo iki renkli görme mantığına dayanan bir yaklaşımdır; köpeğin her rengi tam olarak nasıl algıladığını doğrudan görmek mümkün değildir. Ama günlük hayattaki karşılığı nettir: köpek için kırmızı bir top ile yeşil çim arasındaki fark, bizim için olduğu kadar belirgin değildir.

Köpekler renge parlaklıktan daha çok güveniyor

Eski çalışmalar köpeklerin renk görebilse bile günlük hayatta rengi pek kullanmadığını düşündürmüştü. Rusya Bilimler Akademisi'nden Anna Kasparson ve ekibi 2013'te Proceedings of the Royal Society B'de bu varsayımı sınadı. Daha önce eğitilmemiş sekiz köpeğe, hem parlaklığı hem rengi farklı olan görseller arasında seçim yaptırıldı.

Köpekler seçim yaparken parlaklığı kullanabilecekleri hâlde kullanmadı; renk onlar için parlaklıktan daha bilgilendirici çıktı. Araştırmacılara göre bu, yalnızca iki tür koni hücresine sahip hayvanlar için bile, normal gün ışığında renk bilgisinin baskın olabileceğini gösteriyor. Yani köpek için renk süs değil, dünyayı ayırt etmenin işe yarayan bir yoludur.

Köpek gözü bazı konularda bizden üstün

Wisconsin Üniversitesi'nden Paul Miller ve Christopher Murphy 1995'te Amerikan Veteriner Hekimler Birliği dergisinde köpek görmesini insanınkiyle karşılaştıran kapsamlı bir derleme yayımladı. Yazarlara göre köpek görmesi iki gözün ortak gördüğü alan, renk algısı, yakın-uzak odaklanma ve görme keskinliği bakımından insanınkinden geride sayılabilir.

Buna karşın köpek görmesi loş ışıkta görme, hızla değişen görüntüleri algılama, görüş alanının genişliği, gri tonlarını ayırt etme ve büyük olasılıkla hareketi algılama bakımından insanınkini muhtemelen geride bırakıyor. Yazarlar bu özelliklerin köpeği belirli ortamlarda daha etkili bir avcı yaptığını belirtiyor.

Oyuncak seçerken renk fark yaratabilir

Bu bilginin en pratik karşılığı oyuncak seçimidir. Çim üzerinde oynanacak bir top ya da atma oyuncağı için mavi ya da sarı tonları, kırmızı ve turuncuya göre köpek tarafından daha kolay ayırt edilebilir. Köpeğiniz attığınız topu bulmakta zorlanıyorsa, yalnızca rengini değiştirmek oyunu kolaylaştırabilir.

• Çimde oynanacak oyuncaklarda mavi ya da sarıyı tercih etmek
• Kırmızı oyuncağı yeşil zeminde bulamıyorsa koku ipucu da kullanmak
• Akşam yürüyüşlerinde köpeğin loş ışıkta iyi gördüğünü ama ayrıntıyı seçemeyebileceğini hesaba katmak
• Eğitimde görsel işaretleri büyük ve belirgin hareketlerle vermek

Köpekler dünyayı yalnızca gözleriyle değil, en çok burunlarıyla keşfeder. Dışarıda neyi koklayıp yediklerine dikkat etmek de bu yüzden önemlidir; çimde ot yeme davranışını köpekler neden ot yer yazımızda anlattık.

Görmede ani değişiklik bir sağlık işaretidir

Köpeklerin renk görmesi doğuştan sınırlıdır ve bu bir sorun değildir. Ancak köpeğin eşyalara çarpmaya başlaması, karanlıkta yolunu bulamaması, merdivenlerde tereddüt etmesi ya da gözde bulanıklık, kızarıklık ve akıntı görülmesi, görmede bir değişikliğe işaret edebilir. Yaşlanan köpeklerde bu değişiklikler daha sık görülür.