BESLENME

Yavru Köpek Ne Kadar Mama Yemeli?

Yavru köpeğin mamasını gram değil kalori belirliyor: 4 aydan küçükte dinlenme ihtiyacının 3, büyükte 2 katı. Öğün sayısı, örnek hesap ve iri ırk uyarısı.

Terazideki kaba mama dolduran el ve bekleyen golden yavru köpek

Yavru köpeğin günlük mama miktarı gramla değil kaloriyle hesaplanıyor. Merck Veteriner El Kitabı'na göre sağlıklı bir yavrunun günlük enerji ihtiyacı, 4 aydan küçükse dinlenme enerji ihtiyacının 3 katı, 4 aydan büyükse 2 katı. Bu kalori mamanın etiketindeki değere bölününce günlük gram çıkıyor.

Hesap yalnızca başlangıç noktası; gerçek miktarı yavrunun kilosu ve vücut kondisyonu belirliyor. Aşağıda hesabın nasıl yapıldığı, örnek bir tablo, öğün sayısı, kilonun neden her hafta izlendiği, iri ve dev ırklarda neden ayrı kural olduğu ve yavru mamasından ne zaman çıkıldığı anlatılıyor.

Günlük mama miktarı nasıl hesaplanıyor?

Hesap dinlenme enerji ihtiyacı (RER) ile başlıyor. Merck Veteriner El Kitabı, her kiloda kullanılabilen formülü şöyle veriyor: RER = 70 × (kilo)^0,75. Bu değer, sağlıklı ve beslenmiş bir hayvanın dinlenirken harcadığı enerji. Günlük ihtiyaç ise bu değerin yaşam dönemine göre bir katsayıyla çarpılmasıyla bulunuyor.

  • 1. adım: Yavrunun kilosu tartılır, örneğin 5 kg.
  • 2. adım: Kilonun 0,75. kuvveti bulunur; hesap makinesinin üs tuşuyla 5^0,75 yaklaşık 3,34.
  • 3. adım: 70 ile çarpılır: yaklaşık 234 kcal. Bu, dinlenme ihtiyacı.
  • 4. adım: Yavru 4 aydan küçükse 3 ile, büyükse 2 ile çarpılır: yaklaşık 702 ya da 468 kcal.
  • 5. adım: Sonuç, mamanın bir gramındaki kaloriye bölünür.
Örnek kiloDinlenme ihtiyacı (RER)4 aydan küçük (3 × RER)4 aydan büyük (2 × RER)
2 kgyaklaşık 118 kcalyaklaşık 353 kcalyaklaşık 235 kcal
5 kgyaklaşık 234 kcalyaklaşık 702 kcalyaklaşık 468 kcal
10 kgyaklaşık 394 kcalyaklaşık 1.181 kcalyaklaşık 787 kcal

Tablodaki her satır ayrı bir örnek yavruyu gösteriyor; hepsi formülle hesaplandı. Gram karşılığı mamanın kalorisine bağlı. Yalnızca hesabı göstermek için, kilogramında 4.000 kilokalori olan yani gramında 4 kcal bulunan bir yavru mamasını varsayalım: 4 aydan küçük 5 kiloluk yavru için 702 kcal yaklaşık 175 grama, 4 aydan büyük 5 kiloluk yavru için 468 kcal yaklaşık 117 grama karşılık geliyor. Buradaki 4.000 değeri kaynak bilgisi değil varsayımdır; kendi mamanızın etiketindeki değerle aynı bölme yapılıyor.

Paketteki tablo yeterli mi?

Tek başına yeterli sayılmıyor. Merck Veteriner El Kitabı'na göre günlük besleme önerisi bir tahmin ve başlangıç noktası olarak görülüyor; yavrunun kilosu ve durumu sürekli değerlendirilerek düzeltilmesi gerekiyor. Amerikan Hayvan Hastaneleri Birliği'nin (AAHA) 2021 kılavuzu da paketteki yönergelerin belirli bir standart yöntemle belirlenmediğini söylüyor; paketi izleyen sahiplerde kilonun ve vücut kondisyon puanının düzenli değerlendirilmesini öneriyor.

Günde kaç öğün verilmeli?

Merck Veteriner El Kitabı'ndaki genel öneriye göre sütten kesildikten sonra 6 aylığa kadar olan yavrular günde üç öğün, 6-12 aylık yavrular günde iki öğün besleniyor. Küçük ırk yavrular üçten fazla öğüne ihtiyaç duyabiliyor. Günlük miktar hesaplandıktan sonra bu öğünlere bölünüyor.

DönemÖnerilen öğün sayısı
Sütten kesildikten 6 aya kadarGünde 3
6-12 ayGünde 2
Küçük ırk yavrularÜçten fazla gerekebiliyor

Aynı kaynak, yavru beslemesinin yavruya ve sahibine göre bireysel kurulması gerektiğini de vurguluyor. Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği (WSAVA) kabı hep dolu bırakmanın yalnızca kendi kilosunu koruyabilen hayvanlarda uygun olduğunu, çok küçük yavrularda işe yarayabildiğini ama iri ırk büyüyen yavrularda yapılmaması gerektiğini söylüyor.

Miktar neden her hafta yeniden ayarlanıyor?

Yavrunun kilosu hızla değişiyor. Merck Veteriner El Kitabı'na göre yavrular ilk 5 ayda beklenen yetişkin kilolarının kilogramı başına günde ortalama 2-4 gram alıyor. Yetişkin kilosunun 20 kg olması beklenen bir yavru için bu, günde yaklaşık 40-80 gram demek. Büyüme hızı 6. aydan sonra yavaşlıyor.

Aynı kaynak kilo artışının haftalık izlenmesini ve besleme önerisinin yavru her hafta az miktarda kilo alacak şekilde ayarlanmasını öneriyor; yavaş büyüme hızlı büyümeye tercih ediliyor. Sağlıklı büyüme seyrini izlemek için ırka göre büyüme grafikleri de kullanılabiliyor. Bu grafikleri yorumlamak veteriner hekimin işi.

İri ve dev ırk yavrularda ayrı kural var

Merck Veteriner El Kitabı'na göre iri ve dev ırk yavrulara, etiketinde iri ırk yavrular için formüle edildiği belirtilen tam ve dengeli bir büyüme maması veriliyor. Bu sınıf, yetişkin kilosu 32 kg ve üzeri olan köpekleri kapsıyor. Küçük ve orta ırk yavrular ise büyüme mamasıyla ya da tüm yaşam evrelerine uygun bir mamayla beslenebiliyor.

WSAVA, iri ırk büyüyen yavruların porsiyonu kontrollü beslenmesi gerektiğini söylüyor; amaç, hızlı büyümenin getirdiği eklem ve iskelet sorunlarından kaçınmak için yavaş kilo artışı ve 9 üzerinden 4 vücut kondisyon puanı. AAHA kılavuzu da dev ırk yavrularda zayıf bir vücut kondisyonunun korunmasını ve fazla kalsiyum alımından kaçınılmasını öneriyor.

Yavru maması ne zamana kadar sürüyor?

AAHA kılavuzuna göre yavrular iskelet olgunluğuna ulaşana kadar büyümeye uygun mamayla besleniyor. Küçük ve orta boy köpeklerde bu yaklaşık 1 yaş demek; bazı iri ve dev ırklarda iskelet olgunluğu 15-16 aya yaklaşabiliyor. Merck Veteriner El Kitabı ise iskelet olgunluğunun küçük ve orta ırklarda 8-12 ayda, iri ve dev ırklarda 10-16 ayda tamamlanabildiğini belirtiyor.

Aynı kaynağa göre büyüme mamasına yalnızca gözle görülen büyüme durana kadar değil, iskelet olgunluğuna kadar devam ediliyor. Köpek beklenen yetişkin kilosunun yaklaşık yüzde 90'ına ulaştıktan sonra, besin yoğunluğu büyüme mamasından düşük bir mama genellikle öneriliyor. Geçiş zamanı ırka ve gelişime göre veteriner hekimle belirleniyor. Yetişkin köpeğin porsiyon hesabı köpek günde kaç gram mama yer yazısında anlatılıyor.

Ödül ve ek yiyecekler günlük payın içinde

AAHA kılavuzu, ana mamanın günlük kalorinin en az yüzde 90'ını karşılamasını, ödül ve diğer ek yiyeceklerin ise en fazla yüzde 10'unu oluşturmasını öneriyor. Eğitimde ödül kullanılan yavruda bu pay ana öğünden düşülerek hesaplanıyor. Ödül olarak neyin verilmeyeceği köpeklere zararlı yiyecekler yazısında, tuvalet eğitiminde ödülün yeri yavru köpek tuvalet eğitimi yazısında anlatılıyor.

Yaygın yanlışlar ve doğruları

Yaygın yanlışDoğrusu
Her yavruya aynı gram verilirMiktar kaloriye ve kiloya göre hesaplanıyor
Paketteki miktar kesin doğrudurPaket başlangıç, ayarı kilo seyri yapıyor
Yavru istediği kadar yemeliHızlı büyüme iskelet gelişimiyle bağdaşmıyor
Kemikler için ek kalsiyum gerekirDengeli büyüme mamasında takviye nadiren gerekli
İri ırk da her yavru mamasını yerİri ırk için ayrı formüle edilmiş mama gerekiyor

Kontrol listesi

Yazıyı kapatmadan önce bunları gözden geçirin.

  • Mamanın kalorisi biliniyor mu?
  • Kilo her hafta ölçülüyor mu?
  • Öğün sayısı yaşa uygun mu?
  • Mama büyüme dönemine uygun mu?
  • Ödül payı hesaba katıldı mı?
  • İri ırksa özel mama seçildi mi?

Sık sorulanlar

01

Yavru köpek günde kaç gram mama yemeli?

Tek bir gram değeri yok, çünkü mamaların kalorisi farklı. Merck Veteriner El Kitabı'na göre günlük ihtiyaç 4 aydan küçük yavruda dinlenme ihtiyacının 3, büyükte 2 katı. Örneğin gramında 4 kcal olan varsayımsal bir mamada, 4 aydan küçük 5 kiloluk yavru için bu yaklaşık 175 grama karşılık geliyor.

02

Yavru köpek günde kaç öğün yemeli?

Sütten kesildikten sonra 6 aya kadar günde üç öğün öneriliyor. Merck Veteriner El Kitabı'na göre 6-12 aylık yavrular günde iki öğün besleniyor. Küçük ırk yavrular üçten fazla öğüne ihtiyaç duyabiliyor. Günlük miktar hesaplanıp bu öğünlere bölünüyor.

03

Yavru köpek yetişkin mamasına ne zaman geçer?

Büyüme mamasından iskelet olgunluğundan sonra çıkılıyor. AAHA kılavuzuna göre bu küçük ve orta boy köpeklerde yaklaşık 1 yaş, bazı iri ve dev ırklarda 15-16 aya yakın. Geçiş zamanı ırka ve gelişime göre veteriner hekimle belirleniyor.

04

Yavru köpeğin yeterince yediği nasıl anlaşılır?

Her hafta az miktarda kilo alıyorsa miktar uygun sayılıyor. Merck Veteriner El Kitabı kilo artışının haftalık izlenmesini ve miktarın buna göre ayarlanmasını öneriyor. Büyüme grafikleri seyri değerlendirmeye yardımcı oluyor; yorumlamak için yavrunun veteriner hekime gösterilmesi gerekiyor.

05

İri ırk yavruya hangi mama verilir?

Etiketinde iri ırk yavrular için formüle edildiği belirtilen tam ve dengeli bir büyüme maması veriliyor. Merck Veteriner El Kitabı bu sınıfı yetişkin kilosu 32 kg ve üzeri köpekler olarak tanımlıyor. Porsiyon kontrollü verilip yavaş kilo artışı hedefleniyor.

06

Yavru köpeğe ödül ne kadar verilebilir?

Ödül ve ek yiyecekler günlük kalorinin en fazla yüzde 10'unu oluşturabiliyor. AAHA kılavuzu kalan en az yüzde 90'ın besin açısından tam ve dengeli ana mamadan gelmesini öneriyor. Eğitimde kullanılan ödüller de bu payın içinde sayılıyor.

07

Yavru köpeğin kabı hep dolu bırakılır mı?

İri ırk büyüyen yavrularda bırakılmaması gerekiyor. WSAVA, bu yavruların porsiyonu kontrollü beslenmesini ve yavaş kilo almasını öneriyor. Kabı hep dolu bırakmak yalnızca kendi kilosunu koruyabilen hayvanlarda, bir de çok küçük yavrularda işe yarayabiliyor.

Kaynaklar

  1. Cline MG, Burns KM, Coe JB, Downing R, Durzi T, Murphy M, Parker V. 2021 AAHA Nutrition and Weight Management Guidelines for Dogs and Cats. Journal of the American Animal Hospital Association, 2021;57(4):153-178. American Animal Hospital Association (AAHA). doi: 10.5326/JAAHA-MS-7232
  2. Feeding Practices in Small Animals. Merck Veterinary Manual
  3. Nutritional Requirements of Small Animals. Merck Veterinary Manual
  4. Frequently Asked Questions & Myths, 2018. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA)

Bu yazıyı paylaşın