Kediler Neden Mırlar? Mırlama Her Zaman Mutluluk mu?

Kediler en çok güvende ve huzurlu hissettiklerinde mırlar. Ama mırlama yalnız mutluluğun sesi değildir: International Cat Care'e göre kediler selamlaşırken, yavrusunu emzirirken, hasta ya da yaralıyken de mırlıyor. Sussex Üniversitesi'nden Karen McComb'un ekibi ise kedilerin mama isterken mırlamanın içine insanın dikkatini çeken, ağlamayı andıran bir ses yerleştirdiğini gösterdi.

Aşağıda mırlamanın nasıl çıktığını, hangi durumda ne anlama geldiğini, "isteyen mırlama"yı ve mırlayan bir kedinin hangi belirtilerde veteriner hekime gösterilmesi gerektiğini anlatıyoruz. Anlamı çözmenin anahtarı tek bir kural: sesi değil, sesin eşlik ettiği bedeni okumak.

Durum	Mırlamanın olası anlamı	Eşlik eden beden dili
Kucakta ya da yanınızda uzanırken	Huzur ve güven	Gevşek beden, yarı kapalı gözler
Kapıda karşılarken	Selamlaşma	Dik kuyruk, bacaklara sürtünme
Mama saati yaklaşırken	İstek	Ayağa dolanma, miyavlamayla karışık ses
Emziren anne ve yavrular	Yatıştırma ve memnuniyet	Yan yatma, yoğurma
Hasta, yaralı ya da muayenede	Kendini yatıştırma olabilir	Gergin beden, saklanma, iştahsızlık

Mırlamanın nasıl çıktığı hâlâ tartışılıyor

Uzun süre kabul gören açıklama şuydu: beyindeki bir ritim üreteci gırtlak kaslarını saniyede yaklaşık 20-30 kez kasıp gevşetiyor, hava akımı bu ritimle kesilip açılıyor ve mırlama ortaya çıkıyor. Viyana Üniversitesi'nden Christian Herbst'ün ekibi 2023'te Current Biology dergisinde bu açıklamayı sınadı. Sekiz kediden alınan gırtlaklar hiçbir sinir uyarısı olmadan, yalnız hava akımıyla, mırlama sıklığında titreşim üretti.

Araştırmacılar ses tellerinin içinde çapı 4 milimetreye varan bağ dokusu kitleleri buldu. Bu yapı, bu kadar küçük bir hayvanın bu kadar alçak bir ses çıkarabilmesini açıklıyor olabilir. Ekip eski açıklamayı tümüyle reddetmiyor; iki mekanizmanın birlikte çalışıyor olabileceğini söylüyor. Yani mırlamanın tam olarak nasıl üretildiği bugün bile kesinleşmiş değildir.

Mırlama yavrulukta, annenin yanında başlar

International Cat Care, mırlamanın kökenini yavruluk dönemine bağlıyor. Yavrular emerken aynı anda mırlıyor; anne de yuvaya döndüğünde ve yavrularını yatıştırırken mırlıyor. Kurumun açıklamasına göre bu sessiz ve alçak ses, annenin yavrularıyla yırtıcıların dikkatini çekmeden haberleşmesini sağlıyor.

Yetişkin kedinin kucağınızda mırlaması bu ilk ilişkinin devamı gibidir. Kedi size, annesinin yanındaki güven duygusuna benzer bir duyguyla yaklaşıyor. Bu yüzden mırlamanın yanında çoğu zaman yoğurma hareketi de görülüyor; ikisi aynı yavruluk anısından geliyor. Yoğurmanın ayrıntılarını ve tırnaklarla ilgili pratik çözümleri ayrı yazımızda anlattık.

Kapıda mırlayan kedi selam veriyor

International Cat Care'e göre yetişkin kediler mırlamayı çoğunlukla selamlaşmada kullanıyor. Eve döndüğünüzde kedinin kuyruğu dik, bacaklarınıza sürtünerek mırlaması tanıdık birini karşılamasıdır. Bu sürtünme aynı zamanda koku bırakmadır: kedi yüzündeki ve gövdesindeki bezlerle sizi kendi sosyal grubunun kokusuyla işaretliyor.

Selamlaşmada mırlamaya çoğu zaman kısa bir "trill" ya da cıvıltıya benzer bir ses eşlik ediyor. Kurumun ses iletişimi üzerine yazısında bu sesin dostça bir selamlaşma çağrısı olduğu, annelerin de yavrularına seslenirken kullandığı belirtiliyor.

Mama isterken mırlamanın içinde bir ağlama saklı

McComb ve ekibinin 2009 tarihli çalışması mırlamanın en ilginç yüzünü ortaya çıkardı. On kedinin sahibi, kedilerinin mırlamasını iki durumda kaydetti: mama isterken ve başka bir şey istemezken. Elli kişilik dinleyici grubu, mama isterken kaydedilen mırlamaları daha acil ve daha az hoş buldu; kedi sahibi olmayan dinleyiciler de aynı farkı duydu.

Farkın kaynağı, isteyen mırlamanın içine gömülmüş yüksek perdeli bir bileşendi. Araştırmacılar bu bileşeni kayıttan çıkardığında dinleyiciler iki tür mırlamayı artık ayırt edemedi. Yazarlar bu sesin insan bebeğinin ağlamasını andırdığını ve insanın bakım verme eğilimine seslendiğini düşünüyor. McComb, kedilerin bu sesi normal mırlamada az da olsa çıkardığını, insandan karşılık aldıkça abarttığını tahmin ediyor.

Hasta ya da ağrılı kedi de mırlayabilir

International Cat Care, hasta ya da yaralı kedilerin de mırladığını belirtiyor ve bunun için iki olası açıklama veriyor: mırlamanın iyileştirici bir etkisi olabileceği ya da kedinin kendini en savunmasız hissettiği anda kendini yatıştırdığı. İkisi de olası açıklamadır, kanıtlanmış bir mekanizma değildir.

Pratikteki sonucu nettir: muayene masasında, taşıma çantasında ya da hastalık sırasında mırlayan kedi rahat demek değildir. Bu durumda mırlamanın yanında gergin bir beden, yana yatık kulaklar, büyümüş göz bebekleri, saklanma ya da dokunulmak istememe görülebiliyor.

Anlamı ses değil beden söyler

Aynı mırlama iki farklı kedide iki farklı şey anlatabiliyor. Ayırt etmenin en güvenilir yolu sesle birlikte bedenin geri kalanına bakmaktır. Aşağıdaki tablo iki ucu karşılaştırıyor; çoğu kedi bu iki ucun arasında bir yerde durur ve bağlam belirleyici olur.

Bakılacak yer	Huzurlu mırlama	Gergin ya da rahatsız mırlama
Gözler	Yarı kapalı, yavaş kırpma	Açık, göz bebekleri büyük
Kulaklar	Öne ya da yukarı dönük	Yana ya da geriye yatık
Beden	Gevşek, yana uzanmış	Büzülmüş, kamburlaşmış
Davranış	Sürtünme, yoğurma, yanınızda kalma	Saklanma, dokunulmak istememe
Bağlam	Evde, tanıdık ortamda	Muayene, yolculuk, hastalık

Az mırlayan kedi sevgisiz değildir

Kediler mırlama sıklığı ve sesinin gücü bakımından birbirinden farklıdır. Bazı kedilerin mırlaması odanın öbür ucundan duyulurken, bazılarınınki ancak elinizi boğazına koyduğunuzda hissedilir. Az mırlayan bir kedi sahibini sevmiyor değildir; sevgisini yanınızda uyuyarak, sürtünerek ya da yavaşça göz kırparak gösteriyor olabilir.

Önemli olan kedinin kendi alışkanlığındaki değişikliktir. Her zaman çok mırlayan bir kedi aniden sessizleşir, iştahı azalır ya da saklanmaya başlarsa bu bir değişiklik işaretidir. Yeni gelen bir kedinin ilk günlerde mırlamaması ise çoğu zaman alışma sürecinin parçasıdır; bu dönemi eve yeni gelen kedi yazımızda anlattık.