PETVET Kaydı Nasıl Yapılır? Sahipli Hayvan Kayıt Zorunluluğu

Sahipli kedi ve köpeklerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET'e kaydettirilmesi yasal bir zorunluluk. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, sahiplere bunun için 31 Aralık 2025'e kadar süre vermişti; bu süre doldu. Bugün kaydı olmayan bir kedi ya da köpek için sahibine idari para cezası uygulanabiliyor.

Kayıt bir klinik ziyaretiyle yapılıyor: mikroçip takılıyor, hayvan sisteme işleniyor ve pasaportu düzenleniyor. Aşağıda kaydın nerede ve nasıl yapıldığını, yavru hayvanda ne zaman gerektiğini, cezanın nasıl hesaplandığını ve kayıttan sonra hangi değişikliklerin kaç gün içinde bildirilmesi gerektiğini kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatıyoruz.

PETVET nedir?

PETVET, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Ev Hayvanı Kayıt Sistemi. Mikroçip numarasıyla açılan kayıtta hayvanın adı, pasaport numarası, türü, ırkı, cinsiyeti, rengi ve doğum tarihi; sahibinin adı ve adresi ile acil durumda ulaşılacak kişi yer alıyor. Aşılar, sahip değişikliği, kayıp ve yapılan operasyonlar da aynı kayda işleniyor.

Kayıt, sokakta bulunan bir hayvanın sahibine ulaşmayı sağlıyor: hayvan bir okuyucuyla okutulduğunda numaradan sahibi bulunuyor. Mikroçipin nasıl çalıştığını mikroçip nedir yazımızda ayrıca anlattık.

Kayıt zorunlu mu, son tarih neydi?

Evet. Kanunun 4. maddesi kedi ve köpek sahiplerini hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmakla yükümlü tutuyor. Geçici 4. madde bu yükümlülük için son tarihi 31 Aralık 2025 olarak belirlemişti. Gelincik sahipleri de kimliklendirme yönetmeliğinin kapsamında.

PETVET kaydı nasıl yapılır?

• Başvuru yeri: Serbest çalışan bir veteriner hekime (kliniğe) ya da il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvuruluyor.
• Mikroçip: 15 haneli numara taşıyan mikroçip, veteriner hekim tarafından ya da hekim gözetiminde deri altına uygulanıyor. Genel yer iki kürek kemiğinin arası ya da boynun sol tarafında kulağa yakın bölge. Omurga hastalığına yatkın ırklarda arka bacak ya da göğüs kemiği bölgesi de kullanılabiliyor.
• Sisteme kayıt: Yetkili veteriner hekim hayvanı ve sahibini PETVET'e işliyor.
• Pasaport: Hayvan adına pasaport düzenleniyor. Yönetmelik pasaportun düzenlenmesi ve kaydın veri tabanına girilmesi için en çok 15 gün tanıyor.

Kayıt için hayvanın kendisi ve sahibinin kimlik bilgileri gerekiyor. Yönetmelik ev hayvanı sahibini 16 yaş ve üzeri kişi olarak tanımlıyor; sahip 16 ile 18 yaş arasındaysa sorumluluk veli ya da vasiye ait.

Yavru kedi ve köpek ne zaman kaydedilir?

Yeni doğan bir hayvan için sahibi, doğum tarihinden itibaren en geç altı ay içinde başvurmak zorunda. Kuduz yönetmeliği ise köpeklerin üç aylıktan, kedilerin altı aylıktan itibaren kayıt altında olmasını istiyor. Bu yüzden köpek yavrusunu ilk kuduz aşısıyla aynı ziyarette çipletmek pratik bir yol. Aşı zamanlarını kedi aşı takvimi ve köpek aşı takvimi yazılarımızda anlattık.

PETVET kayıt ücreti ne kadar?

Yönetmeliğe göre kimliklendirme masraflarını hayvan sahibi karşılıyor ve uygulama ücretini Bakanlık belirliyor. Klinikte muayene ya da aşı gibi başka işlemler de yapılıyorsa bunlar ayrı kalem olabiliyor. Klinik fiyatlarının nasıl oluştuğunu veteriner ücretleri yazımızda anlattık.

Kayıt yaptırmamanın cezası ne kadar?

Kanunun 28. maddesi, kedi ve köpeğini kayıt altına aldırmayana hayvan başına 1.200 TL idari para cezası öngörüyor. Bu tutar kanunda sabit kalsa da Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi gereği idari para cezaları her yıl başında yeniden değerleme oranıyla artırılıyor. Bakanlık 2023 için bu cezayı 3.642 TL olarak duyurmuştu. Aynı kuralla ve her yıl açıklanan oranlarla hesaplanan tutarlar şöyle:

Yıl	Hayvan başına ceza	Dayanak
2023	3.642 TL	Bakanlık duyurusu
2024	5.771 TL	%58,46 yeniden değerleme oranıyla
2025	8.306 TL	%43,93 yeniden değerleme oranıyla
2026	10.423 TL	%25,49 yeniden değerleme oranıyla

Cezayı il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri ile doğa koruma ve milli parklar şube müdürlükleri uyguluyor. Ceza kesildikten sonra hayvan yine çiplenip kaydediliyor; yani ceza, kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Hayvanını terk etmenin cezası çok daha ağır: kanundaki tutar hayvan başına 60.000 TL.

Kayıttan sonra neyi kaç gün içinde bildirmelisiniz?

Durum	Bildirim süresi	Nereye
Hayvan kayboldu	7 gün	İl veya ilçe müdürlüğü
Hayvan öldü	30 gün (pasaport teslim edilir)	İl veya ilçe müdürlüğü
Hayvan başkasına geçti	60 gün (yeni sahip başvurur)	İl veya ilçe müdürlüğü
Pasaport kayboldu, çalındı	60 gün	İl veya ilçe müdürlüğü

Kayıp bildirilen hayvan PETVET'te kayıp olarak işaretleniyor ve sistemi kullanan hekimler bunu görebiliyor. Sahip değişikliğinde Ev Hayvanı Sahip Değişikliği Belgesi kullanılıyor; kayıt ve pasaport yeni sahip adına güncelleniyor.

Sokaktan ya da barınaktan sahiplenilen hayvan nasıl kaydedilir?

Sahipsiz hayvanların kimliklendirilmesi yerel yönetimlerin görevi. Barınaktan sahiplenilen kedi ve köpeği barınağın sorumlu veteriner hekimi sisteme kaydediyor ve pasaportunu oluşturuyor. Sokaktan sahiplenilen hayvan için beyannameyle başvuruluyor; Bakanlık bu hayvanların cezasız kaydedildiğini duyurmuştu.

Kayıt nasıl sorgulanır?

En kısa yol hayvanın pasaportu: mikroçip numarası ve kayıt bilgileri orada yazıyor. Pasaport elinizde değilse herhangi bir veteriner kliniğinde hayvanı okuyucuyla okutup numarayı öğrenebilir, kaydın durumunu il veya ilçe müdürlüğüne sorabilirsiniz. Adres ya da telefon değiştiğinde bilgileri güncel tutmak kaydın asıl işlevi: kaybolan hayvanın sahibine bu bilgilerle ulaşılıyor.