Hayvana Eziyet ve Hayvan Öldürmenin Cezası 2026

Türkiye'de bir ev hayvanını ya da evcil hayvanı kasten öldürmenin cezası altı aydan dört yıla kadar hapis; bu hayvanlara işkence etmek ya da acımasız ve zalimce davranmak da altı aydan üç yıla kadar hapis gerektiriyor. Bu hükümler 2021'de 7332 sayılı Kanunla 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'na eklenen 28/A maddesinde duruyor. Dövmek, aç ve susuz bırakmak, bakımı ihmal etmek gibi fiiller ise suç değil kabahat sayılıyor ve idari para cezasıyla karşılanıyor. Aşağıda hapis sürelerini, cezanın hangi durumlarda arttığını, para cezalarının nasıl hesaplandığını ve şikâyet yolunu topladık.

Bu yazı bilgilendirme amaçlı. Somut bir olayda il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünden, cumhuriyet başsavcılığından ya da bir hukukçudan görüş almak gerekiyor.

Hayvana eziyet suç mu, kabahat mi?

Kanun hayvana yönelik kötü fiilleri iki ayrı yerde topluyor. Daha hafif sayılanlar 14. maddedeki yasaklar listesinde duruyor ve 28. maddeye göre idari para cezası gerektiriyor; bu cezayı kanunun 17. maddesindeki denetime yetkili merci veriyor. Daha ağır olanlar ise 28/A maddesinde suç olarak tanımlanıyor ve hapis cezasıyla karşılanıyor.

Çizgi fiilin ağırlığına göre çekiliyor. Hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve sıcağa maruz bırakmak, bakımını ihmal etmek, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek 14. maddenin (a) bendinde sayılan yasaklar. Hayvanlara işkence yapmak ya da acımasız ve zalimce muamelede bulunmak ise (m) bendinde yasaklanıyor ve fiil bir ev hayvanına ya da evcil hayvana karşı işlendiğinde 28/A kapsamında suç oluyor.

Hayvan öldürmenin cezası nedir?

28/A maddesinin ikinci fıkrasına göre bir ev hayvanını ya da evcil hayvanı kasten öldüren kişi altı aydan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılıyor. Kanun burada iki istisna tanıyor: 12. madde kapsamındaki hayvan kesimleri ve 13. maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen durumlar. 13. maddenin birinci fıkrası, bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike oluşturanlara ya da bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı olanlara uygulanacak tedbiri düzenliyor.

Sokak hayvanları da bu hükmün dışında değil. Kanun sahipsiz hayvanı, sahipli hayvanlar dışında kalan evcil hayvanlar olarak tanımlıyor. Yani sahipsiz bir kediyi ya da köpeği kasten öldürmek de evcil hayvanı öldürme suçuna giriyor.

Aynı maddede daha ağır iki hüküm daha var: nesli yok olma tehlikesi altında olan bir hayvanı öldüren kişi bir yıldan beş yıla, bir hayvan neslini yok eden kişi ise beş yıldan on yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılıyor.

Hayvana işkence ve zalimce davranmanın cezası

14. maddenin (m) bendindeki yasağa aykırı davranarak bir ev hayvanına ya da evcil hayvana işkence eden veya acımasız ve zalimce muamelede bulunan kişi 28/A maddesine göre altı aydan üç yıla kadar hapis cezası alıyor.

Maddede iki suç daha tanımlı. Hayvanlara cinsel saldırıda bulunan ya da tecavüz eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılıyor. Hayvanları dövüştüren kişi ise üç aydan iki yıla kadar hapis ya da adli para cezası alıyor. Kanunun 11. maddesi de hayvanları başka bir canlı hayvanla dövüştürmeyi ayrıca yasaklıyor.

Fiillerin ve yaptırımların toplu hâli şöyle:

Fiil	Kanun maddesi	Yaptırım
Ev hayvanını ya da evcil hayvanı kasten öldürmek	28/A, 2. fıkra	6 aydan 4 yıla kadar hapis
İşkence, acımasız ve zalimce muamele	14/m, 28/A	6 aydan 3 yıla kadar hapis
Hayvana cinsel saldırı	14/j, 28/A	6 aydan 3 yıla kadar hapis ve en az 100 gün adli para cezası
Hayvanları dövüştürmek	11, 28/A	3 aydan 2 yıla kadar hapis ya da adli para cezası
Nesli tehlikedeki bir hayvanı öldürmek	28/A, 1. fıkra	1 yıldan 5 yıla kadar hapis
Bir hayvan neslini yok etmek	28/A, 1. fıkra	5 yıldan 10 yıla kadar hapis
Kötü davranmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, bakımı ihmal etmek	14/a, 28/j	İdari para cezası (kanun metninde hayvan başına 1.500 TL)
Ev hayvanını terk etmek	14/n, 28/j	İdari para cezası (kanun metninde hayvan başına 60.000 TL)

Hangi durumlarda ceza artırılır?

• Birden fazla hayvan: 28/A'daki suçlar birden fazla hayvana karşı aynı anda işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılıyor.
• Faili hayvanı korumakla görevli biri ise: Suçu veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma derneği ya da vakfı üyesi veya hayvanlara bakmakla ya da onları korumakla görevlendirilen biri işlerse ceza yine yarı oranında artırılıyor.
• İdari para cezalarında: Aynı kişiler 28. maddedeki kabahatleri işlerse idari para cezası iki kat artırılarak uygulanıyor.

Veteriner hekim okurlar için bu hüküm önemli: kanun, hayvanı korumakla yükümlü olanların aynı fiili işlemesini daha ağır bir durum olarak görüyor.

Hayvana eziyetin idari para cezası 2026'da ne kadar?

14. maddedeki yasakların çoğu suç değil kabahat. (a) bendindeki kötü davranma, dövme, aç ve susuz bırakma ve bakımı ihmal etme fiillerine, 2021'de 7332 sayılı Kanunla yeniden yazılan 28. maddenin (j) bendinde hayvan başına 1.500 TL idari para cezası öngörülüyor. Hayvanı gücünü açıkça aşan işlere zorlamak, hasta, gebeliğinin üçte ikisini tamamlamış ya da yeni doğurmuş hayvanı çalıştırmak, ona alkollü içki, sigara gibi bağımlılık yapan maddeler vermek de aynı gruptaki yasaklar. Ev hayvanını terk etmenin cezası ise 2024'te 7527 sayılı Kanunla hayvan başına 60.000 TL'ye çıkarıldı.

Bu rakamlar kanun metnindeki tutarlar, 2026'da tahsil edilen tutarlar değil. Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesine göre idari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, o yıl için ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanıyor. Bu kuralla hesaplanmış 2026 tutarları 5199 sayılı kanun ve 2026 idari para cezaları yazısındaki tabloda.

Eziyet eden kişinin hayvanına el konulur mu?

Evet. Kanunun 24. maddesine göre hayvanları korumaya yönelik hükümlere aykırı davranan, sahiplendiği hayvanın bakımını ciddi şekilde ihmal eden ya da ona ağrı, acı veya zarar veren kişinin hayvan bulundurması yasaklanıyor ve hayvanlarına el konuluyor. Sahiplendirilme niteliği olan hayvanlar, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılıyor.

28/A'daki suçlara konu olan ve 24. madde uyarınca el konulan kedi ve köpekler, koruma altına alınarak bakımevi bulunan en yakın belediye tarafından hayvan bakımevine götürülüyor.

Hayvana eziyet şikâyeti nereye yapılır?

28/A'daki suçlarda, sahibinin işlediği suçlar da dahil, soruşturma yapılması Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüğünün cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlı. Kanun bu başvuruyu muhakeme şartı sayıyor. İki önemli ayrıntı var:

• Suçüstü hâli: Soruşturma genel hükümlere göre yapılıyor; olay sırasında kolluğa haber vermek bu yüzden anlamlı.
• Sahipli hayvana başkası zarar verdiyse: Öldürme, cinsel saldırı, işkence ve dövüştürme suçları sahibinden başka biri tarafından sahipli bir hayvana karşı işlenmişse, hayvan sahibinin şikâyeti üzerine de soruşturma yapılıyor.

Aç bırakma, bakımı ihmal ya da terk gibi kabahatlerde denetim yetkisi 17. maddeye göre Tarım ve Orman Bakanlığı'nda; Bakanlık bu yetkiyi gerektiğinde mahallin en büyük mülki amirine devredebiliyor. Bu nedenle iki durumda da ilk başvuru adresi il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğü.

Veteriner hekimler eziyeti ne sıklıkla görüyor?

Eziyet çoğu zaman tanıksız yaşanıyor ve hayvanı ilk gören kişi veteriner hekim olabiliyor. Edinburgh Üniversitesi'nden Munro ve Thrusfield'ın İngiltere'de rastgele seçilmiş 1.000 küçük hayvan hekimine gönderdiği anonim anketi 404 hekim yanıtladı. Yanıtlayanların yüzde 91,3'ü hayvanlarda kasıtlı yaralanmanın var olduğunu kabul etti, yüzde 48,3'ü ise böyle bir vakadan şüphelendiğini ya da gördüğünü bildirdi. Belgelenen 448 vakanın çoğu köpek (243) ve kedilerdi (182).

Çalışmada şüpheyi uyandıran ya da fark etmeyi kolaylaştıran etkenler arasında belirli bir kişinin işaret edilmesi, öykünün özellikleri, hayvan sahibinin ya da hayvanın davranışı ve yaralanmaların niteliği sayılıyor. Türkiye'de şüpheli bir durumda kanuni yol, yukarıda anlatılan müdürlük ve savcılık başvurusu.

Hayvana yönelik şiddet neden ciddiye alınıyor?

Kent Üniversitesi'nden Alleyne ve Parfitt, yetişkinlerin işlediği hayvan istismarını inceleyen 23 çalışmayı sistematik bir derlemede bir araya getirdi. Partner şiddeti mağdurlarıyla yapılan çalışmalarda faillerin hayvanları mağduru kontrol etmek, zorlamak, korkutmak ya da yönlendirmek için istismar ettiği görülüyor; bu etki mağdurun hayvanına duygusal bağlılığına göre değişiyor. Yazarlar alanda daha fazla ampirik ve kuramsal çalışmaya ihtiyaç olduğunu da vurguluyor.

Bu bulgu, hayvana yönelik şiddetin bazen yalnızca hayvanı değil aynı evde yaşayan insanları da ilgilendirebileceğini hatırlatıyor. Kanunun en ağır fiilleri hapis cezası gerektiren suç olarak tanımlaması da aynı ciddiyetin hukuktaki karşılığı.