Köpek Isırırsa Sahibi Sorumlu mu? Tazminat ve Ceza

Evet, köpek birini ısırırsa köpeğin bakımını ve yönetimini üstlenen kişi, verdiği zararı gidermekle yükümlü. Türk Borçlar Kanunu'nun 67. maddesi bunu açıkça söylüyor ve sorumluluktan kurtulmanın tek yolunu da gösteriyor: zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat etmek. Köpek bir insanı yaraladıysa, olayın koşullarına göre Türk Ceza Kanunu da devreye girebiliyor.

Aşağıda hukuki sorumluluğu, hangi zararların tazmin edildiğini, cezai yaptırımları ve kaçırılmaması gereken süreleri kanun metinlerine dayanarak topladık. Hem ısırılan kişinin hem de köpek sahibinin bilmesi gereken bilgiler aynı yerde.

Soru	Kısa cevap	Dayanak
Zarardan kim sorumlu?	Köpeğin bakımını ve yönetimini sürekli ya da geçici üstlenen kişi	TBK 67
Sahip nasıl kurtulur?	Gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse	TBK 67
Hangi zararlar istenir?	Tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, manevi tazminat	TBK 54, 56
Ceza var mı?	Tehlikeli serbest bırakma ve taksirle yaralama suç olabilir	TCK 177, 89
Tazminat süresi?	Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl	TBK 72
Şikâyet süresi?	Şikâyete bağlı suçta 6 ay	TCK 73

Köpek ısırırsa sorumlu kim?

Borçlar Kanunu'nun 67. maddesi sorumluluğu köpeğin kâğıt üzerindeki sahibine değil, köpeğin bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişiye bağlıyor. Yani köpeği komşusuna emanet eden kişi, köpeği gezdirmeye çıkaran arkadaş ya da tatil süresince köpeğe bakan biri de bu kapsama girebiliyor. Ölçü, olay anında hayvanın kimin denetiminde olduğu.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu da aynı yönde. Kanunun 5. maddesine göre hayvan sahipleri, hayvanlarından insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri almakla yükümlü; zamanında ve yeterli tedbir alınmamasından kaynaklanan zararları tazmin etmek zorunda.

Sahip sorumluluktan nasıl kurtulur?

Kanunun dili burada önemli: zarar görenden sahibin kusurunu ispatlaması istenmiyor. Tersine, hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmuyor. İspat yükü köpeği bulunduranda.

Gerekli özenin ne olduğu her olayda ayrıca değerlendiriliyor. Uygulama yönetmeliği, sahiplerden halka açık yerlerde köpeklerini tasma ile kontrol altında dolaştırmalarını istiyor; bu, özenin en temel göstergelerinden biri. Tasma, ağızlık ve gezdirme kurallarının ayrıntısını köpek gezdirme kuralları yazımızda anlattık. Bakanlıkça tehlike arz eden olarak belirlenen ırklardan kayıt altındakiler ise kayıt belgesiz, ağızlıksız ve tasmasız dolaştırılamıyor; bu ırkların listesi yasaklı köpek ırkları yazısında.

Madde bir durumu daha ayrıca düzenliyor: köpek bir başkası ya da başkasına ait bir hayvan tarafından ürkütüldüyse, zararı karşılayan kişinin bu kişilere rücu hakkı saklı. Yani zarar önce köpeği bulunduran kişiden istenebiliyor, o da ödediğini köpeği ürküten kişiden talep edebiliyor.

Hangi zararlar tazmin ediliyor?

Borçlar Kanunu'nun 54. maddesi bedensel zararları dört başlıkta sayıyor:

• Tedavi giderleri: Muayene, tedavi ve iyileşme sürecindeki masraflar.
• Kazanç kaybı: Yaralanma yüzünden çalışılamayan dönemde kaybedilen gelir.
• Çalışma gücü kaybı: Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
• Ekonomik geleceğin sarsılması: Yaralanmanın kişinin ileriki ekonomik durumuna etkisi.

Bunlara ek olarak 56. madde, bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye hâkimin olayın özelliklerine göre manevi tazminat ödenmesine karar verebileceğini söylüyor. Ağır bedensel zarar ya da ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınları da manevi tazminat isteyebiliyor. Ölüm hâlinde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalanların kayıpları 53. maddede ayrıca sayılıyor.

Tazminatın tutarını kanun bir tabloya bağlamıyor. 51. maddeye göre hâkim, tazminatın kapsamını durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirliyor. 52. madde ise zarar görenin zararın doğmasında ya da artmasında etkili olduğu durumlarda hâkimin tazminatı indirebileceğini veya tamamen kaldırabileceğini öngörüyor.

Köpek ısırmasının cezası var mı?

Tazminat hukuki sorumluluk; bunun yanında iki ayrı suç tanımı gündeme gelebiliyor.

Tehlikeli şekilde serbest bırakma: Türk Ceza Kanunu'nun 177. maddesi, gözetimindeki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan ya da kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişiye altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörüyor. Bu suç için birinin ısırılmış olması şart değil; tehlike yaratılması yetiyor.

Taksirle yaralama: Köpek birini yaraladıysa 89. madde gündeme gelebiliyor. Taksirle başkasının vücuduna acı veren ya da sağlığının bozulmasına neden olan kişi için ceza, 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı kanunla yapılan değişiklikten bu yana dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası. Yaralanma yüzde sabit ize ya da kemik kırılmasına yol açtıysa ceza yarı oranında artırılıyor. Basit yaralamada soruşturma şikâyete bağlı.

Tazminat ve şikâyet için süreler

Süreler kaçırılırsa hak kaybı yaşanabiliyor. Borçlar Kanunu'nun 72. maddesine göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğruyor. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçtan doğmuşsa o daha uzun süre uygulanıyor.

Ceza tarafında süre daha kısa. Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesine göre şikâyete bağlı bir suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamıyor. Bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlıyor.

Isırıktan sonra ilk adımlar

Sağlık Bakanlığı, kuduz riskli temasa neden olan kedi ve köpeklerde hayvanın 10 gün gözlemini öneriyor. Bu yüzden ısıran köpeğin sahibine ulaşabilmek, köpeğin aşı bilgisini öğrenmek ve köpeğin bu süre boyunca izlenebilmesi hem sağlık hem hukuk açısından önem taşıyor.

Hak arama sürecinde ise olayın belgelenmesi işe yarıyor. Önerilen başlıca adımlar şunlar:

• Sağlık kaydı: Başvurulan sağlık kuruluşundan alınan rapor ve tedavi belgeleri, zararın ilk kanıtı.
• Köpek ve sahip bilgisi: Köpeğin sahibinin ya da o an köpeği yöneten kişinin adı ve iletişim bilgisi.
• Tanık ve görüntü: Olayı görenlerin iletişim bilgisi, varsa çevredeki kamera kayıtları ve yaranın fotoğrafları.
• Masraf belgeleri: Tedavi faturaları ve çalışılamayan günlere ait belgeler; 54. maddedeki kalemlerin dayanağı bunlar.

Sokak hayvanı ısırmalarında sorumlu, yukarıdaki anlamda bir "hayvan bulunduran" olmayabiliyor; bu durumların hukuki değerlendirmesi farklı ve bu yazının kapsamı dışında.

Köpek sahibi riski nasıl azaltır?

Sorumluluğun ölçüsü özen olduğuna göre, en iyi koruma ısırmanın hiç yaşanmaması. 2022'de Injury Prevention dergisinde yayımlanan ve 43 çalışmayı inceleyen sistematik derleme, tasma kuralları, sahipsiz köpek kontrolü ve yaptırımlar gibi yasal köpek kontrolü önlemlerinin ısırma oranlarını azaltabildiğini gösteriyor. Aynı derlemeye göre ırka özgü düzenlemelerin etkisi daha sınırlı kaldı; yazarlar kısıtlamaların yalnız ırka göre değil bütün köpekler için yapılmasını öneriyor.

Uygulamada bu, köpeği halka açık yerde tasma ile kontrol altında tutmak, kalabalıkta ve çocukların yakınında köpeğin davranışını izlemek ve kuduz aşısını köpek aşı takvimine göre aksatmamak anlamına geliyor. Köpeğin davranışında ani bir değişiklik, huzursuzluk ya da saldırganlık fark edilirse veteriner hekime danışmak önerilir; davranış değişikliğinin altında sağlık sorunu olup olmadığını ancak hekim değerlendirebilir.