Sokak Hayvanlarını Beslemek Yasak mı? 2026 Kuralları

Türkiye'de sokak hayvanlarını beslemek yasak değil; 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda sahipsiz bir kediye ya da köpeğe mama ve su vermeyi yasaklayan bir hüküm bulunmuyor. Kanunun yasakladığı, hayvana acı ya da zarar veren yiyecekler, alkol, sigara gibi maddeler vermek. Beslemenin nerede ve nasıl yapılacağını ise apartmanda Kat Mülkiyeti Kanunu, kamusal alanda belediyenin kuralları belirliyor.

2024'te kanunda yapılan değişiklikten sonra "artık sokak hayvanı beslemek suç" gibi cümleler sık duyuluyor. Değişiklik, sahipsiz hayvanların toplanması ve barındırılmasıyla ilgili; besleyen kişiye yeni bir yasak getirmiyor. Aşağıda kanunun, Aralık 2024'te yayımlanan uygulama yönetmeliğinin ve apartman kurallarının besleme açısından ne dediğini topladık.

Soru	Kısa cevap
Sokak hayvanını beslemek yasak mı?	Hayır; kanunda böyle bir yasak yok
Ne vermek yasak?	Acı veren, zarar veren yiyecekler, alkol, sigara
Sahipsiz hayvandan kim sorumlu?	Yerel yönetimler, yani belediyeler
Apartman bahçesinde beslenir mi?	Komşuyu rahatsız etmemek ve yönetim planına uymak şartıyla
2024 değişikliği besleyeni etkiliyor mu?	Doğrudan değil; toplama ve barınağı düzenliyor

Kanun sokak hayvanı beslemek için ne diyor?

Kanun sahipsiz hayvanı, sahipli hayvanlar dışında kalan evcil hayvan olarak tanımlıyor. Bu hayvanların kanuni istisnalar dışında öldürülmesi yasak ve korunmaları, bakılmaları ve gözetimi yerel yönetimlerin görevi. Kanunun genel ilkeleri arasında da hayvanların türüne özgü şartlarda bakılması ve beslenmesinin esas olduğu yazıyor.

Yasakları sayan 14. madde, beslemenin kendisini değil biçimini sınırlıyor. (k) bendine göre sağlık nedenleri dışında bir hayvana zor kullanarak yem yedirmek ve acı, ıstırap ya da zarar veren yiyecekler ile alkollü içki, sigara, uyuşturucu gibi bağımlılık yapan yiyecek ya da içecekler vermek yasak. Yani sokaktaki bir köpeğe uygun mama vermek serbest, ona zarar verecek bir şey vermek yasak.

Kanunun genel çerçevesini merak ediyorsanız 5199 sayılı Kanun nedir yazısında maddeleri tek tek anlattık.

Sahipsiz hayvanlardan kim sorumlu?

Kanunun 6. maddesine göre sahipsiz ya da güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunlu. Bakımevine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydediliyor; rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar bakımevinde barındırılıyor.

Ek 1. maddeye göre büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler hayvan bakımevi kurmak zorunda. Bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ve il özel idareleri, sorumluluk alanlarındaki hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürüyor.

Kediler için yönetmelik farklı bir yol da tanıyor: bakımevinde rehabilite edilen kediler, bakımevi ve doğal yaşam alanının kapasitesi içinde bakılabiliyor ya da yerel yönetimin kendi sınırları içinde uygun gördüğü alanlara bırakılabiliyor.

Belediyenin besleme konusundaki görevi ne?

Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği'nin 7. maddesi yerel yönetimlerin görevlerini sayıyor. (e) bendine göre yerel yönetim, sahipsiz hayvanların beslenmesi amacıyla bölgesindeki resmi kurum yemekhanesi, otel, konut, lokanta, işyeri ve fabrika gibi yerlerin sahipleri uygun görürse, buralarda oluşan hayvan beslemeye elverişli besin maddelerini topluyor.

Aynı maddeye göre yerel yönetim, uygun görmesi ya da ihtiyaç duyması halinde doğal yaşam alanlarındaki hayvanların bakımı ve beslenmesi için sivil toplum kuruluşlarıyla ya da kamu kurumlarıyla iş birliği protokolü yapabiliyor. Gönüllü olarak düzenli besleme yapıyorsanız, belediyenin veteriner işleri biriminin bu tür bir çalışması olup olmadığını sormak önerilir.

İl düzeyinde ise il hayvanları koruma kurulu, sahipsiz hayvanların toplanması, rehabilitasyonu, barındırılması ve sahiplendirilmesiyle ilgili faaliyetleri yerel yönetimler ve tarım ve orman il müdürlükleriyle eşgüdüm sağlayarak yaptırıyor. Yerel yönetimler de bu kurulun kararlarına uymak zorunda. Bulunduğunuz yerdeki uygulamayı öğrenmenin en kısa yolu belediyeye sormak.

Apartman bahçesinde ya da ortak alanda beslenir mi?

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 4. maddesine göre avlular, genel giriş kapıları, antreler, merdivenler ve ortak garajlar her halde ortak yer sayılıyor. Kanunun 18. maddesine göre kat malikleri hem bağımsız bölümlerini hem de eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlü.

Kanunda ortak alanda sokak hayvanı beslemeyi doğrudan yasaklayan bir madde yok; ancak yönetim planındaki hükümler ve komşuları rahatsız etmeme yükümlülüğü burada da geçerli. Yemek artığı bırakmamak ve kapları temiz tutmak, komşuları rahatsız etmeme yükümlülüğüne uymanın en somut yolu. Kendi evinizde hayvan beslemenin kuralları için apartmanda kedi köpek beslemek yazısına bakabilirsiniz.

Sokak hayvanına ne verilmez?

Kanunun 14. maddesi zarar veren yiyecekleri ve alkol, sigara gibi maddeleri açıkça yasaklıyor. Hangi insan yiyeceklerinin kediler ve köpekler için zararlı olduğunu ayrıntılı olarak kedilere zararlı yiyecekler ve köpeklere zararlı yiyecekler yazılarında topladık.

• Uygun mama ve temiz su: Sokaktaki hayvan için de türüne uygun mama ve temiz su en güvenli seçenek.
• Kemikli ve baharatlı yemek artığı: İyi niyetle bırakılsa da hayvana zarar verebiliyor ve ortak alanda kirlilik yaratıyor.
• Temiz kap: Mama ve su kaplarının düzenli olarak temizlenmesi gerekiyor.
• Artığın kaldırılması: Yenmeyen mamanın uzun süre bırakılmaması öneriliyor.

Besleme ve kısırlaştırma birlikte nasıl işliyor?

Düzenli beslenen hayvanlar bir yerde toplanıyor ve kontrolsüz üreme bir sorun haline gelebiliyor. 5199 sayılı kanunun genel ilkelerinde, kontrolsüz üremeyi önlemek için toplu yaşanan yerlerde beslenen ve barındırılan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısırlaştırılmasının esas olduğu yazıyor. Sahipsiz hayvanlarda bu işi belediyenin bakımevi ve rehabilitasyon çalışmaları üstleniyor.

Florida Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nden Centonze ve Levy'nin 2002'de yayımladığı çalışma bu ilişkiyi gösteriyor. Araştırmaya 132 kolonideki 920 sahipsiz kediyi besleyen 101 kişi katıldı. Besleyenlerin en büyük gerekçesi acıma duygusu ve hayvan sevgisiydi. Yakala, kısırlaştır, geri bırak programından sonra incelenen kedi sayısı 920'den 678'e indi; ortalama koloni büyüklüğü 7 kediden 5,1 kediye geriledi.

Yani düzenli besleme, kısırlaştırma çalışmasıyla birlikte yürüdüğünde koloninin büyümesini sınırlamaya yardımcı olabiliyor. Beslediğiniz hayvanların kısırlaştırılıp kısırlaştırılmadığını belediyeye sormak bu yüzden önemli.

Beslerken ısırılır ya da tırmalanırsanız ne yapılır?

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre insanlardaki kuduz vakalarının yüzde 99'una köpek ısırığı ve tırmalaması neden oluyor. Kuduz, tükürükle, genellikle ısırık, tırmalama ya da göz, ağız veya açık yarayla doğrudan temas yoluyla bulaşıyor. Sokak hayvanlarını beslerken elle yem vermemek ve hayvanı ürkütecek hareketlerden kaçınmak önerilir.

Dünya Sağlık Örgütü, kuduz şüphesi olabilecek bir hayvan tarafından ısırılan ya da tırmalanan kişinin yarayı hemen, en az 15 dakika su ve sabunla yıkamasını ve tıbbi yardım almasını öneriyor. Kedi tırmalaması özelinde ne yapılması gerektiğini kedi tırmalaması kuduz yapar mı yazısında anlattık.

Beslediğiniz hayvanı sahiplenmek isterseniz

Düzenli beslediğiniz bir hayvanı eve almak istiyorsanız, belediyenin hayvan bakımevi üzerinden sahiplenmek mümkün. Yönetmeliğe göre bakımevinden kedi ya da köpek sahiplenmek isteyenler için Sahipsiz Hayvan Edinme Formu dolduruluyor, form sorumlu veteriner hekim tarafından onaylanıp Bakanlık sistemine kaydediliyor ve hayvan pasaportu oluşturuluyor.

Bakımevinden köpek sahiplenecekseniz, yönetim planını ve bağımsız bölümde köpek bulundurabileceğinize dair yöneticiden alınan izin belgesini de teslim etmeniz gerekiyor. Süreci barınaktan köpek sahiplenme yazısında adım adım anlattık.