Tatile Giderken Kedi Köpek Ne Yapılır?

Tatile giderken kedi ya da köpek için başlıca üç yol var: evde bir bakıcıya bırakmak, güvenilen birinin evine vermek ya da iyi bir pansiyona yerleştirmek; hangisinin uygun olduğu hayvanın yabancı insanlara, başka hayvanlara ve yeni ortamlara ne kadar dayandığına bağlı. Kediler için çoğu zaman en az değişiklik getiren yol, yani kendi evinde kalıp her gün ziyaret edilmesi öneriliyor. Hayvanı yanında götürmek de bir seçenek ama yolculuk ve belge hazırlığı ayrı bir iş.

Aşağıda her seçeneğin kime uygun olduğunu, pansiyon seçerken nelere bakıldığını, bakıcıya hangi bilgilerin bırakılması gerektiğini ve Türkiye'deki yasal sorumluluğu anlatıyoruz. Öneriler İngiltere'deki veteriner yardım kuruluşu PDSA, Avustralya RSPCA ve ABD'deki ASPCA rehberlerine ve pansiyondaki köpekler üzerine yapılmış bir çalışmaya dayanıyor.

Seçenek	Kime uygun?	Dikkat edilecek
Evde bakıcı (ziyaret ya da evde kalan)	Ortam ve düzen değişikliğinden etkilenen hayvanlar, çoğu kedi	Önceden tanışma, günde en az bir iki ziyaret
Güvenilen birinin evi	Yeni yere çabuk alışan hayvanlar	Önceden deneme ziyareti, evden kaçamaması
Pansiyon	Yabancılara ve başka hayvanlara alışkın hayvanlar	Yerinde görmek, güncel aşılar, erken rezervasyon
Yanında götürmek	Yolculuğa alışkın hayvanlar	Ulaşım kuralları, kimlik ve sağlık belgeleri

Sahibinin yasal sorumluluğu tatilde de sürüyor

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 5. maddesine göre bir hayvanı sahiplenen kişi, onu barındırmak, türüne uygun ihtiyaçlarını karşılamak ve sağlığına dikkat etmekle yükümlü. Bu yükümlülük tatile çıkınca ortadan kalkmıyor; sahibinin yapması gereken, bakımı yerine getirecek birini ya da bir yeri bulmak.

Aynı Kanun'un 14. maddesi hayvanları aç ve susuz bırakmayı ve ev hayvanını terk etmeyi açıkça yasaklar arasında sayıyor. Hayvanı uzun süre kendi başına bırakmak ya da tatil öncesinde sokağa bırakmak bu yüzden yalnız hayvan için değil sahibi için de ciddi bir sorun. Konunun ceza tarafı hayvana eziyetin cezası yazısında anlatılıyor.

Kediler için çoğu zaman evde kalmak daha iyi

RSPCA Avustralya, kediyi tatile götürmenin çoğu zaman uygulanabilir olmadığını belirtiyor: kediler yolculuktan, taşınmaktan, ortam ve günlük düzen değişikliğinden strese girebiliyor. Bu nedenle kedi için evde bir bakım düzeni kurmak tercih ediliyor.

PDSA da birçok hayvanın pansiyonu oldukça stresli bulduğunu, kendini güvende hissettiği kendi evinde kalmayı tercih edeceğini ve özellikle kedilerin tanıdık bir ortamda kalmasının çoğu zaman daha iyi olduğunu yazıyor. Seçim yapılırken hayvanın yabancı insanlara, başka hayvanlara ve yeni ortamlara ne kadar dayandığı göz önüne alınmalı.

Evde bakıcı ya da güvenilen birinin evi

Bakıcı bir arkadaş, aile üyesi, komşu ya da güvenilir bir hizmetten gelen biri olabiliyor. RSPCA, kedi bakıcıyla daha önce karşılaşmadıysa yolculuktan önce tanışma ayarlanmasını ve uyumlarının görülmesini öneriyor. Hayvan başka birinin evinde kalacaksa önceden bir ziyaret ya da kısa bir deneme konaklaması, hayvanın oraya alışıp alışmayacağını ve evin onu güvenle içeride tutup tutamayacağını gösteriyor.

Hangi düzen seçilirse seçilsin hayvanın güvenlik için evin içinde tutulması gerekiyor. RSPCA bunu güvenlik gereği olarak açıkça yazıyor. Yeni bir kişiyle kalan hayvan açık bir kapıdan kaçabileceği için kimlik bilgilerinin güncel olması ayrıca önemli.

Pansiyon seçerken nelere bakılır?

PDSA, hangi seçenek seçilirse seçilsin iyi araştırma yapılmasını, yer ayırtmadan önce işletmenin yerinde ziyaret edilmesini, yalnız internet sitesine güvenilmemesini ve arkadaşlardan ya da veteriner hekimden öneri alınmasını tavsiye ediyor. İngiltere'de işletmenin yerel yönetimden lisanslı olup olmadığının da kontrol edilmesini öneriyor; Türkiye'de de işletmeye hangi izinlerle çalıştığını sormak yerinde olur.

İyi pansiyonlar yaz ve yılbaşı gibi yoğun tatil dönemlerinde çoğu zaman dolu oluyor, bu yüzden erken yer ayırtmak gerekiyor. Ziyarette hayvanların nerede kaldığı, ne sıklıkla dışarı çıkarıldığı ya da oyun vakti olup olmadığı ve acil bir durumda hangi veteriner hekimle çalışıldığı sorulabilir.

Aşı kartı ve parazit koruması

PDSA'ya göre itibarlı pansiyonların tümü hayvanın aşılarının güncel olduğunu görmek istiyor; aşısız hayvanlar başka hayvanlara hastalık kapma ya da bulaştırma riski nedeniyle kabul edilmiyor. Aşıların son dakikaya bırakılmaması, özellikle köpeklerde kennel öksürüğü aşısında dikkat edilmesi öneriliyor, çünkü bazı pansiyonlar aşıdan sonra hayvanı kabul etmek için belli bir süre geçmesini isteyebiliyor.

RSPCA da kedi pansiyonlarının çoğunun güncel aşı yanında iç ve dış parazit korumasını şart koştuğunu belirtiyor. Hangi aşının ne zaman yapılacağı veteriner hekimle konuşulmalı; genel takvim kedi aşı takvimi ve köpek aşı takvimi yazılarında, parazit koruması köpeklerde iç ve dış parazit yazısında anlatılıyor.

Pansiyon köpeği ne kadar etkiliyor?

Queen's University Belfast, Royal Veterinary College ve Lincoln Üniversitesi'nden araştırmacıların 2014'te Physiology & Behavior dergisinde yayımladığı çalışmada, sahipli 29 köpekten hem kendi evlerinde hem de bir pansiyonda ölçüm alındı. Stres hormonuyla ilişkili idrar değerleri pansiyonda evdekine göre daha yüksek çıktı ve köpekler pansiyonda genel olarak daha hareketliydi, ama köpekler arasında belirgin bireysel farklar vardı.

Araştırmacılar bu değişimlerin bir uyarılmışlık hâlini gösterdiği sonucuna vardı; köpeklerin pansiyonda olumsuz bir strese girdiğine dair kesin kanıt bulmadılar. Yani pansiyon her köpek için kötü değil ama her köpek için aynı da değil. Evde yalnız kalınca zorlanan köpeklerde konu köpeklerde ayrılık kaygısı yazısında ele alınıyor; böyle bir köpek için seçim veteriner hekimle konuşulabilir.

Bakıcıya ya da pansiyona bırakılacak bilgiler

ASPCA'nın zehir danışma merkezi (APCC), sahibi yokken beklenmedik bir şey olduğunda arayan bakıcılardan ve sahiplerden her yıl telefon aldığını belirtiyor ve bakıcıya bırakılacaklar için bir liste hazırlamış. Bu liste ile PDSA'nın önerileri birlikte şöyle özetlenebilir:

• Sahibinin telefonu, yolculuk planı ve yedek olarak kalınacak otelin adı, adresi ve telefonu.
• Sahibine ulaşılamadığında arayabilecekleri, hayvanı tanıyan ve gerektiğinde sağlıkla ilgili karar verebilecek güvenilir bir kişi.
• Hayvanın yaşı, kilosu, bilinen sağlık sorunları, kullandığı ilaçlar, düzenli maması ve mikroçip bilgisi.
• Hayvanın düzenli gittiği veteriner hekim ve en yakın acil kliniğin iletişim bilgisi.
• Günlük düzen: ne kadar mama, hangi saatte, yürüyüş saatleri; kediler için evdeki saklanma yerleri.
• Acil bir durumda ne yapılmasını istediğinize dair önceden konuşulmuş bir plan.

ASPCA ayrıca hayvanın düzenli veteriner hekimine de ne zaman uzakta olunacağının ve yokluğunuzda hayvanla ilgili karar vermeye kimin yetkili olduğunun bildirilmesini öneriyor. PDSA da bakıcının size ulaşamazsa hayvanı veteriner hekime nasıl götüreceğini önceden sormayı ve bunun isteğinize uyup uymadığına bakmayı tavsiye ediyor.

Mama, günlük düzen ve evden kokular

PDSA, mamanın aniden değişmesinin midede rahatsızlık yapabileceğini hatırlatıyor ve tatil süresine yetecek miktardan fazlasını, hayvanın alıştığı mamadan bırakmayı öneriyor. Ne kadar ve ne zaman verileceği, günlük egzersizin ne kadar olduğu yazılı olarak bırakılmalı.

Evin kokusunu taşıyan battaniyeler hayvanın geçici yerine alışmasına yardımcı olabiliyor, sevdiği oyuncaklar da pansiyonda yalnızken sıkılmasını önlüyor. RSPCA da hayvanın sahibi yokken en sevdiği oyuncak ve etkinliklerle meşgul olabilmesinin olası stresle başa çıkmasına yardımcı olacağını belirtiyor.

Tedavisi süren ya da yaşlı hayvanlar

RSPCA, tatil öncesinde hayvanın yakın zamanda bir sağlık kontrolünden geçmesini öneriyor; böylece olası sorunlar sahibi yokken de yönetilebiliyor ve hayvan olası strese karşı en iyi durumda oluyor. Hayvanın yokluk süresinde veteriner hekime erişebileceğinden de emin olunmalı. Kontrolün zamanlaması için kedi köpek check-up yazısına bakılabilir.

Veteriner hekimin başlattığı bir tedavi sürüyorsa PDSA, tatil boyunca yetecek kadar ilaç bulunmasını ve bakıcıya yazılı talimat bırakılmasını öneriyor; ASPCA da bu bilgilerin mümkünse bakıcıyla yüz yüze gözden geçirilmesini tavsiye ediyor. Bakıcının bu işi rahatlıkla yapabildiğinden ve bir sorun görürse ne yapacağını bildiğinden emin olmak gerekiyor. Tedavinin bakıcıya nasıl devredileceği hayvanın veteriner hekimiyle konuşulmalı.

Hayvanı yanında götürmeyi düşünüyorsanız

5199 sayılı Kanun'un 4. maddesi hayvanların türüne özgü şartlarda bakılmasını, beslenmesini, barındırılmasını ve taşınmasını esas alıyor; hayvanı taşıyanların onu türüne uygun ortamda taşıması ve yol boyunca beslemesi gerekiyor. Uçakla gidilecekse evcil hayvanla uçak yolculuğu, yurt dışına çıkılacaksa evcil hayvan pasaportu, otobüs ya da metro kullanılacaksa evcil hayvanla toplu taşıma yazıları ayrıntıları veriyor.

Yanında götürülse de götürülmese de RSPCA, hayvanın mikroçipli ve künyeli olmasını ve iletişim bilgilerinin güncel tutulmasını öneriyor; tatildeyken kaybolursa sahibine böyle ulaşılabiliyor. Kaybolma durumunda yapılacaklar kaybolan kedi köpek nasıl bulunur yazısında.