Tasmasız Köpek Gezdirmek Yasak mı? Köpek Gezdirme Kuralları

Evet, Türkiye'de halka açık yerlerde köpeği tasmasız gezdirmek kurallara aykırı. 13 Aralık 2024'te yürürlüğe giren Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği'nin 10. maddesi, sahibin köpeğini halka açık yerlerde tasmayla kontrol altında dolaştırmasını, pasaportunu yanında bulundurmasını ve dışkısını temizlemesini yükümlülük olarak sayıyor.

Aşağıda bu kuralların dayanağını, ağızlığın kimler için zorunlu olduğunu, kurala uyulmadığında hangi yaptırımların gündeme geldiğini ve köpek birine zarar verirse sorumluluğun kimde olduğunu kanun maddeleriyle anlatıyoruz.

Tasmasız köpek gezdirmek yasak mı?

Kural iki metinden geliyor. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 5. maddesi sahibi, hayvanının insanlara verebileceği zarar ve rahatsızlıkları önlemekle yükümlü tutuyor. Uygulama yönetmeliği bunu somutlaştırıyor: halka açık yerlerde sahipli köpek tasmayla ve kontrol altında dolaştırılıyor.

Yönetmelik tasmanın kendisi için de bir şart koyuyor: kullanılan alet ve ekipman hayvana zarar vermemeli ve ona yeterli hareket özgürlüğü tanımalı. Çocuk oyun alanları, parklar, alışveriş merkezleri, plajlar ve gıda işletmeleri gibi yerlerde ise ayrıca o yerin mevzuatına ve kurallarına uyulması gerekiyor; belediyenin ya da işletmenin koyduğu yasaklar burada geçerli.

Tasmasız köpek gezdirmenin cezası nedir?

Yönetmelik, tasmasız dolaştırmanın kanundaki hangi ceza bendine bağlanacağını ayrıca yazmıyor; denetimde kabahat tespit edilirse idari yaptırım karar tutanağı düzenleniyor. Kanunun 28. maddesinin (b) bendi, 5. maddedeki bakım ve zarar önleme yükümlülüklerine aykırılığa hayvan başına 1.000 TL idari para cezası öngörüyor. İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla arttığı için bu tutar 2026'da hayvan başına 8.687 TL'ye karşılık geliyor.

Tasmasız köpek gezdirmek suç mu?

Köpek başkaları için tehlike yaratıyorsa evet. Türk Ceza Kanunu'nun 177. maddesi, gözetimindeki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan ya da kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişiye altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörüyor. Yani sıradan bir tasmasız yürüyüş idari bir konuyken, köpeğin insanlara saldırabilecek şekilde başıboş bırakılması ceza hukukunun alanına giriyor.

Köpek birine zarar verirse sorumluluk kimde?

Türk Borçlar Kanunu'nun 67. maddesine göre hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli ya da geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlü. Sorumluluktan kurtulmanın tek yolu, zararın doğmaması için gerekli özeni gösterdiğini ispat etmek. Köpeği tasmayla, kontrol altında gezdirmek bu özenin en temel göstergesi. 5199 sayılı kanun da yeterli önlem alınmadığı için doğan zararın sahibince tazmin edileceğini söylüyor.

Köpeğinizi bir arkadaşınıza ya da bir gezdiriciye emanet ettiğinizde de bu kural geçerli: madde, hayvanın yönetimini geçici olarak üstlenen kişiyi de kapsıyor.

Köpek dışkısını toplamak zorunlu mu?

Evet. Uygulama yönetmeliği halka açık yerlerde köpeğin dışkısının sahibince temizlenmesini açıkça istiyor; kanun da sahibi hayvanından kaynaklanan çevre kirliliğini önlemekle yükümlü tutuyor. Dışkı aynı zamanda iç parazitlerin bulaşma yolu; düzenli parazit koruması için köpeklerde iç ve dış parazit yazımıza bakabilirsiniz.

Köpeklere ağızlık takmak zorunlu mu?

Genel bir ağızlık zorunluluğu yok; zorunluluk Bakanlıkça tehlike arz eden sayılan ırklar için. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2021/48 sayılı genelgesi bu ırkları şöyle sayıyor:

• Amerikan Pitbull Terrier
• Dogo Argentino
• Fila Brasileiro
• Japanese Tosa
• American Staffordshire Terrier
• American Bully

Bu ırkları ve melezlerini üretmek, sahiplenmek, satmak ve sahiplendirmek kanunla yasak. Süresi içinde kısırlaştırılıp kayda alınarak sahibinin yanında kalan köpekler ise kayıt belgesi, ağızlık ve tasma olmadan dolaştırılamıyor; kalabalık yerlere, çocuk oyun alanlarına ve parklara sokulamıyor.

Köpek gezdirirken yanınızda olması gerekenler

• Tasma: Köpeğe zarar vermeyen, kontrolü sağlayan bir tasma ve gezdirme kayışı.
• Pasaport: Yönetmelik halka açık yerde köpeğin pasaportunun yanınızda bulunmasını istiyor. Pasaport, PETVET kaydıyla birlikte düzenleniyor.
• Dışkı torbası: Dışkıyı toplayıp çöpe atmak için.
• Ağızlık ve kayıt belgesi: Yalnız tehlike arz eden ırklar için zorunlu.

Tasmasız köpek gezdirenler nereye şikâyet edilir?

Yönetmeliğe göre 5199 sayılı kanun ve yönetmeliğe uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Tarım ve Orman Bakanlığı'nda; bu nedenle başvuru yeri il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğü. Park, plaj gibi belediye alanlarındaki kurallar için belediyeye başvurulabiliyor. Bir köpek o anda insanlar için tehlike oluşturuyorsa 112'nin aranması gerekiyor.