Kedi Neden Tıslar? Tıslamanın Anlamı ve Nedenleri

Kedi çoğunlukla korktuğu, tehdit hissettiği ya da canı yandığı için tıslar. Tıslama, kedinin "yaklaşma" demesinin en net yollarından biridir. Cornell Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi, korku kaynaklı saldırganlıkta kedinin kulaklarını başına yatırıp tıslayabildiğini, dişlerini gösterebildiğini belirtiyor.

Aşağıda tıslamanın hangi ses grubuna girdiğini, tıslamadan önce hangi beden dili işaretlerinin görüldüğünü, en sık nedenleri ve tıslamanın hangi durumlarda veteriner hekime danışılması gereken bir değişiklik olabileceğini anlatıyoruz. Bu yazı bir teşhis aracı değildir; kedinin neden tıslıyor olduğuna karar vermek veteriner hekimin işidir.

Tıslamaya eşlik eden işaret	Kaynaklarda geçen olası anlamı
Kulaklar başa yapışık, gözbebekleri geniş	Korku
Kuyruk bacak arasına kıstırılmış, beden yere yakın	Kaygı ya da korku
Tüyler kalkmış, sırt kamburlaşmış	Saldırganlık ya da savunma
Dokunulan ya da oynatılan yerde tıslama	Ağrı kaynaklı tepki olabilir
Evdeki kedinin yeni gelene tıslaması	Bölge savunması

Tıslama ağız açık çıkarılan düşmanca bir sestir

International Cat Care kedi seslerini üç grupta topluyor. Mırlama ve cıvıltı gibi ağız kapalı çıkan "mırıldanma" sesleri selam ve onay içindir; miyavlama sesleri çoğunlukla insanlara yöneliktir. Tıslama ise hırlama, çığlık ve inleme ile birlikte, ağız açık çıkarılan "düşmanca sesler" grubunda yer alıyor.

Kurum bu seslerin saldırı ya da savunma amacıyla çıkarılabildiğini ve diğer kedilere ya da başka hayvanlara yöneltilebildiğini belirtiyor. Yani tıslama her zaman saldırı niyeti taşımaz; çoğu zaman kedinin "rahatsızım, yaklaşma" mesajıdır. Miyavlamayı ayrı ele aldığımız kediler neden çok miyavlar yazısı, kedinin sesleri arasındaki farkı anlamak için tamamlayıcıdır.

Tıslamadan önce beden dili uyarır

International Cat Care'e göre gözbebekleri geniş ve kulakları başına yapışık bir kedi çoğunlukla korkmuştur; kuyruğunu bacaklarının arasına kıstırması kaygı ya da korkuyu düşündürür. Korkmuş ya da gergin bir kedi bıyıklarını yüzüne yatırıp birbirine yaklaştırabilir.

Cornell, saldırganlık işaretlerini geniş gözbebekleri, geriye yatmış kulaklar, tüyleri kalkmış dik kuyruk ve kamburlaşmış sırt olarak sıralıyor. Korku işaretlerinde ise kulaklar yatık ve dışa dönük, bıyıklar yüze yapışık, kuyruk vücuda sarılı ya da kıstırılmış oluyor. Kurumun tarifiyle rahat bir kedi tıslamıyor, gözbebekleri normal boyutta, kulakları dik ve kuyruğu normal duruşunda.

Bu işaretlerin çoğu tıslamadan önce görülür. Beden dilini erken fark etmek, kediyi tıslamaya kadar zorlamamak için en etkili yoldur.

En sık neden korkudur

Cornell'e göre korku kaynaklı saldırganlık, kedi yabancı bir kişi, hayvan ya da sesle karşılaştığında veya hoşnutsuz bir olayla ilişkilendirdiği bir durumla, örneğin veterinere yolculukla yüzleştiğinde görülüyor. Kedi bu tür bir durumda kulaklarını yatırabilir, tıslayabilir, dişlerini gösterebilir ya da kuyruğu altında yere yakın çömelebilir; tüyleri de kalkabilir.

Bu yüzden misafir gelince, taşıma kutusu çıkınca ya da yüksek bir ses duyulunca tıslayan kedi çoğu zaman huysuzluk etmiyor, korkusunu söylüyor. Cornell'in genel ilkesi, kediyi korkutan durumları belirleyip mümkünse onlardan kaçınmak.

Dokunulunca tıslıyorsa ağrı da olabilir

Cornell, ağrısı olan kedilerin dokunulmaktan, hareket ettirilmekten ya da ağrıyı artırabilecek hareketlerden kaçınmak için insanlara ve diğer hayvanlara karşı saldırgan davranabildiğini belirtiyor. Kurumun verdiği örnekte eklem rahatsızlığı olan bir kedi eklemlerine dokunulmasına ya da eklemlerinin oynatılmasına tıslayarak, ısırarak ya da tırmalayarak karşılık verebiliyor.

Aynı kurum, saldırgan davranışı yönetmeye çalışmadan önceki ilk adımın tıbbi bir nedenin bulunmadığından emin olmak olduğunu söylüyor. Bunun için kedinin veteriner hekim tarafından muayene edilmesi gerekiyor.

Bazı kediler ise okşanırken ansızın tıslayıp saldırabiliyor. Cornell bunun nedeninin bilinmediğini, olası açıklamalar arasında aşırı uyarılmanın bulunduğunu ve çoğu kedinin bu öncesinde gözbebeklerini genişletip kuyruğunu savurduğunu, kulaklarını geriye çektiğini belirtiyor.

Evdeki yeni kedi ve eve dönen kedi

Cornell'e göre kediler bölgelerini belirleyip savunur ve yeni tanıştırılan kedilere karşı saldırganlık gösterebilir. Bu, pençe savurma, kovalama ve saldırma şeklinde ortaya çıkabiliyor. Kurum, daha önce kabul edilmiş bir kedinin bile örneğin hastanede kaldıktan sonra eve döndüğünde evdeki kedi tarafından saldırıya uğrayabildiğini belirtiyor.

Bölge saldırganlığında en önemli ilke, tanıştırmayı ya da yeniden tanıştırmayı acele ettirmemek. Cornell, yeni ya da dönen kedinin önce kendi odasında ayrı mama, su ve kum kabıyla tutulmasını, sonraki adımların kademeli ilerlemesini öneriyor ve sürecin kedilere bağlı olarak haftalar ya da aylar sürebildiğini belirtiyor. Adım adım yaklaşım için yeni kedinin eve alışması yazımıza bakılabilir.

Kedi bir şeye kızıp başka birine tıslayabilir

Cornell "yönlendirilmiş saldırganlık" diye bir durumdan söz ediyor: kedi bir uyarıcıdan etkilenip ona doğrudan tepki veremediğinde öfkesini yakındaki bir insana ya da kediye yöneltebiliyor. Tetikleyiciler arasında yüksek sesler, pencereden bir sokak kedisi görmek ve evdeki kediler arasındaki bir kavga sayılıyor. Kurumun önerisi, tetikleyiciyi ortadan kaldırmak; örneğin perdeyi kapatmak.

Sokakta yaşayan kediler daha çok tıslayabilir

Kore'deki Gyeongsang Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi'nden araştırmacılar, 25 sokak kedisi ile 13 ev kedisinin farklı sosyal uyaranlara verdiği sesleri karşılaştırdı. Sokak kedileri çalışmadaki durumların çoğunda çok saldırgan ve savunmacı davrandı ve ev kedilerinden daha yüksek oranda ses çıkardı. Yazarlar bunu, sokak kedilerinin diğer hayvanlara daha az sosyalleşmiş olmasına ve korkutucu durumlara daha duyarlı olmasına bağlıyor.

Çalışmada sokak kedilerinin çatışma durumlarındaki hırlama ve tıslamaları anlamlı biçimde daha yüksek frekanslıydı. Yazarlar, sosyalleşme eksikliğinin hangi seslerin kullanıldığını ve sesin özelliklerini etkileyebileceği sonucuna varıyor.

Kedi tıslarken ne yapılmaz

• Cezalandırmak: Cornell, her türlü fiziksel cezanın kedinin korkusunu ve kaygısını artırıp saldırganlığı kötüleştirebileceğini belirtiyor
• Elle yaklaşmak: tıslayan kedi korku ya da ağrı içinde olabilir ve ısırma ya da tırmalama mümkündür
• Tıslamaya neden olan durumu zorlamak: korkutan uyaran mümkünse ortadan kaldırılmalı
• Kavga eden kedilerin arasına el sokmak

Tırmalama ya da ısırık olduysa kedi tırmalaması kuduz yapar mı yazımız ve bir sağlık kuruluşuna başvurmak yol gösterici olur.

Ne zaman veteriner hekime başvurulmalı?

Çoğunlukla korku ya da alışkanlık	Veteriner hekime danışılmalı
Misafir ya da yabancı ses karşısında tıslama	Daha önce tıslamayan kedinin birden tıslamaya başlaması
Yeni kedi geldiğinde tıslama	Dokunulan ya da oynatılan yerde tıslama ve kaçınma
Taşıma kutusu çıkınca tıslama	Sürekli ya da ağırlaşan saldırganlık